ស្វែងយល់ពីការប្រើប្រាស់

១- ថ្នាំ Betamethasone ព្យាបាលជំងឺអីខ្លះ?

Betamethasone គីជាពពួកកតទីកូអ៊ីត។ វាមាននាទីឆ្លើយតប ប្រព័ន្ធភាពស៊ាំរបស់រាងកាយផ្លាស់ប្តូរ និងធ្វើឲ្យការរលាកថយចុះ។

Betamethasone ប្រើជាទូទៅដើម្បីព្យាបាលមុខងារក្រពេញលើតម្រងនោម និងការរលាកធ្ងន់ធ្ងរមួយចំនួនដូចជា ជំងឺហឺតធ្ងន់ធ្ងរ អាលែកហ្ស៊ី ធ្ងន់ធ្ងរ ជំងឺរលាកសន្លាក់ រលាកពោះវៀន បញ្ហាគ្រាប់ឈាម ជំងឺ lupus ជំងឺ multiple sclerosis និង បញ្ហាភ្នែក និងស្បែកផ្សេងៗ។ វាក៏អាចប្រើសម្រាប់ព្យាបាលប្រភេទមហារីកដូចជា មហារីកគ្រាប់ឈាមសជាដើម។ គ្រូពេទ្យក៏អាចប្រើវាដើម្បីព្យាបាលស្ថានភាពផ្សេងៗទៀតដែរ។

២- គេប្រើថ្នាំនេះយ៉ាងម៉េច?

សូមវាស់កម្រិតថ្នាំ Betamethasone ប្រភេទទឹកដោយពែង ឬស្លាបព្រាសម្រាប់វាស់កម្រិតថ្នាំដែភ្ជាប់មកជាមួយថ្នាំ ហើយចៀសវាងការប្រើស្លាបព្រាបាយធម្មតា។ ប្រសិនបើមិនឃើញមានប្រដាប់សម្រាប់វាស់កម្រិតថ្នាំភ្ជាប់ជាមួយថ្នាំទេ សូមសួររកវាពីឱសថការី។

លេបថ្នាំនេះអោយត្រឹមត្រូវដូចអ្វីដែលគ្រូពេទ្យបានណែនាំ។ មិនត្រូវលេបថ្នាំនេះក្នុងកម្រិតច្រើនពេក ឬយូរពេក លើសពីអ្វីដែលគ្រូពេទ្យបានណែនាំ។

ពេលខ្លះគ្រូពេទ្យអាចនឹងដូរកម្រិតថ្នាំ ដើម្បីឲ្យអ្នកទទួលបានប្រសិទ្ធភាពព្យាបាលខ្ពស់។

កម្រិតថ្នាំអាចនឹងត្រូវផ្លាស់ប្ដូរប្រសិន បើអ្នកមានបញ្ហាមិនប្រក្រតីមួយចំនួនដូចជា ឈឺធ្ងន់ ក្ដៅខ្លួន ឬមានការបង្ករោគ ឬត្រូវវះកាត់ ឬត្រូវសង្គ្រោះបន្ទាន់។ សូមប្រាប់ទៅគ្រូពេទ្យរាល់បញ្ហាធ្វើឲ្យប៉ះពាល់ដល់អ្នក។

ថ្នាំនេះអាចធ្វើឲ្យប្រែប្រួលលទ្ធផលតេស្តវេជ្ជសាស្រ្ត ដូចនេះត្រូវតែប្រាប់គ្រូពេទ្យប្រសិនបើអ្នកប្រើកំពុងប្រើថ្នាំនេះ។

មិនត្រូវឈប់ប្រើថ្នាំនេះភ្លាមៗទេ ព្រោះវានឹងអាចធ្វើអោយអ្នកមានរោគសញ្ញាផលរំខានដែលមិនល្អ។ សូមពិគ្រោះជាមួយគ្រូពេទ្យដើម្បីជៀសវាលផលរំខានទាំងនោះពេលបញ្ឈប់ប្រើថ្នាំ។

៣- រក្សាទុកដោយវិធីណា?

Betamethasone អាចរក្សាទុកបានល្អក្នុងបន្ទប់សីតុណ្ហភាពល្មម ចៀសឆ្ងាយពីពន្លឺថ្ងៃ និងសំណើម។ រក្សាថ្នាំកុំឲ្យខូច មិនត្រូវទុកនៅក្នុងបន្ទប់ទឹក ឬទូទឹកកកទេ។ លើទីផ្សារប្រហែលជាមានថ្នាំម៉ាក Betamethasone ផ្សេងគ្នា ហើយការរក្សាទុកក៏ខុសគ្នា។ ហេតុនេះសំខាន់ណាស់ ត្រូវពិនិត្យមើលក្រដាសណែនាំផលិតផលពីការរក្សាទុក ឬសួរឱសថការី។ ដើម្បីសុវត្ថិភាពគួរថែរក្សាទុកថ្នាំគ្រប់ប្រភេទឲ្យឆ្ងាយពីដៃក្មេង និងសត្វចិញ្ចឹម។

ពុំគួរចោលថ្នាំតាមបង្គន់ ឬតាមលូបង្ហូរទឹកទេ លើកលែងតែមានការណែនាំពីគ្រូពេទ្យ។ សំខាន់ណាស់ត្រូវកម្ទេចថ្នាំប្រភេទនេះឲ្យបានត្រឹមត្រូវ ពេលហួតកាលកំណត់ ឬលែងប្រើ។ ពិភាក្សាជាមួយឱសថការី សម្រាប់ព័ត៌មានលម្អិតពីរបៀបកម្ទេចថ្នាំ។

កត្តាគួរប្រុងប្រយ័ត្ន

៤- ត្រូវដឹងអ្វីខ្លះមុនប្រើ?

អ្នកមិនគួរប្រើថ្នាំនេះទេ បើអាលែកហ្ស៊ីជាមួយថ្នាំនេះ ឬឆ្លងរោគផ្សិតនៅកន្លែងណាមួយនៅលើរាងកាយ។

ថ្នាំស្តេរ៉ូអ៊ីតនេះ អាចជួយឲ្យប្រព័ន្ធភាពស៊ាំរាងកាយចុះខ្សោយ ងាយឲ្យអ្នកឆ្លងជំងឺ។ ថ្នាំនេះអាចធ្វើឲ្យជំងឺដែលអ្នកកំពុងតែមានកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរ ឬអាចធ្វើជំងឺអ្នកធ្លាប់ឈឺពីមុនរើឡ់ើងវិញម្ដងទៀត។ ដូចនេះមុននឹងប្រើថ្នាំនេះសូមប្រាប់គ្រូពេទ្យរាល់ជំងឺដែលអ្នកធ្លាប់មានកំឡុងពេល ២-៣សប្ដាហ៍មុន។

៥- មានសុវត្ថិភាពចំពោះស្រ្តីមានផ្ទៃពោះ និងបំបៅដោះកូនទេ?

មិនមានការសិក្សាគ្រប់គ្រាន់នៅឡើយទេពីស្ដីពីហានិភ័យនៃការប្រើថ្នាំនេះកំលុងពេលមានផ្ទៃពោះឬពេលបំបៅដោះកូនទេ។ សូមពិភាក្សាជាមួយវេជ្ជបណ្ឌិតដើម្បីថ្លឹងថ្លែងពីគុណប្រយោជន៍ និងហានិភ័យមុនពេលប្រើឱសថនេះ។ យោងតាមរដ្ឋបាលចំណីអាហារ និងឱដសថ សហរដ្ឋអាមេរិក (FDA) ឱសថនេះត្រូវបានចាត់ថ្នាក់គ្រោះថ្នាក់កម្រិត C លើស្ត្រីមានផ្ទៃពោះ។

ចំណាត់ថ្នាក់នៃកម្រិតគ្រោះថ្នាក់ទៅលើស្ត្រីមានផ្ទៃពោះរបស់ FDAមានដូចខាងក្រោម៖

– A=គ្មានគ្រោះថ្នាក់

– B=គ្មានគ្រោះថ្នាក់ ក្នុងការសិក្សាមួយចំនួន

– C=អាចមានគ្រោះថ្នាក់ខ្លះ

– D=មានភស្តុតាងវិជ្ជមានថាមានគ្រោះថ្នាក់

– X=ហាមប្រើ

– N= មិនមានព័ត៌មាន។

កំពុងបំបៅដោះ៖ Betamethasone អាចចូលក្នុងទឹកដោះដែលធ្វើឲ្យប៉ះពាល់ដល់កូនបាន ដូចនេះគួរប្រាប់គ្រូពេទ្យឲ្យបានដឹងមុនពេលប្រើ។

ស្វែងយល់ពីផលរំខាន

៦- ផលរំខានមានអ្វីខ្លះ?

សូមទៅមន្ទីរពេទ្យដើម្បីរកការសង្គ្រោះបន្ទាន់ភ្លាម ប្រសិនបើក្រោយពេលប្រើ មានប្រតិកម្ម ហើយចេញនូវសញ្ញាដូចជា ចេញកន្ទាលត្រអាក ពិបាកដកដង្ហើម ហើមមុខ បបូរមាត់ អណ្ដាត និងបំពង់ក។

បើអ្នកមានផលរំខានធ្ងន់ធ្ងរដូចខាងក្រោម ឆាប់ទាក់ទងទៅគ្រូពេទ្យជាបន្ទាន់៖

-មានបញ្ហាការមើល

-ឡើងហើម

-ឡើងគីឡូខ្លាំង

-ហត់

-មានការបាក់ទឹកចិត្តធ្ងន់ធ្ងរ

-អាកប្បកិរិយា និងការគិតខុសធម្មតា

-ប្រកាច់

-មានឈាមក្នុងលាមក

-ក្អកចេញឈាម

-រលាកលំពែង (ឈឺក្រពះខាងលើខ្លាំង ហើយអាចរាលទៅខ្នង ក្អួត និងបេះដូងលោតញាប់)

-ប៉ូតាស្យូមចុះទាប (វង្វេងវង្វាន់ ចង្វាក់បេះដូងមិនស្មើគ្នា ស្រេកទឹកខ្លាំង បត់ជើងញឹក ចុកជើង សាច់ដុំចុះខ្សោយ)

-សម្ពាធឈាមឡើងខ្ពស់ខ្លាំង (ឈឺក្បាលធ្ងន់ធ្ងរ ស្រវាំងភ្នែក ហ៊ឹងត្រចៀក ថប់អារម្មណ៍ វង្វេង ឈឺទ្រូង ដកដង្ហើមខ្លី ចង្វាក់បេះដូងមិនស្មើគ្នា ប្រកាច់)។

ផលរំខានដែលមិនសូវធ្ងន់ធ្ងររួមមាន៖

-គេងមិនលក់

-អារម្មណ៍ផ្លាស់ប្តូរ

-មុន ស្បែកស្ងួត ស្បែកស្តើង មានស្នាមជាំ ឬប្រែពណ៌ស្បែក

-របួសក្រសះជា

-បែកញើសខ្លាំង

-ឈឺក្បាល វិលមុខ

-ក្អួតចង្អោរ

-ឈឺក្រពះ

-ហើមពោះ

-រាងកាយដូរទម្រង់ ឬទីតាំងខ្លាញ់មានការផ្លាស់ប្តូរ (ជាពិសេសដៃ ជើង មុខ ក ដោះនិងចង្កេះ) វាអាច

មនុស្សគ្រប់គ្នា មិនប្រាកដថាមានរោគសញ្ញាដូចគ្នាទាំងអស់ទេ នៅអាចមានរោគសញ្ញាផ្សេងទៀត ហេតុនេះបើមានចម្ងល់ អាចពិភាក្សាជាមួយគ្រូពេទ្យ ឬឱសថការីបន្ថែម។

ស្វែងយល់ពីអន្តរកម្មថ្នាំ

៧- អន្តរកម្មឱសថ

ថ្នាំយើងកំពុងប្រើមួយចំនួន អាចធ្វើឲ្យប៉ះពាល់ប្រសិទ្ធភាពថ្នាំប្រភេទនេះ ឬបង្កើនផលប៉ះពាល់នៃថ្នាំកាន់តែច្រើន។ ដើម្បីចៀសវាងអន្តរកម្មពីថ្នាំនេះ គួររក្សាទុកបញ្ជីឈ្មោះថ្នាំទាំងអស់យើងកំពុងប្រើ ទាំងមាន ឬគ្មានវេជ្ជបញ្ជា និងផលិតផលពីរុក្ខជាតិ យកបញ្ជីនោះទៅឲ្យវេជ្ជបណ្ឌិត ឬឱសថការីពិនិត្យមើល។ ដើម្បីសុវត្ថិភាព កុំចាប់ផ្ដើមប្រើ ឬឈប់ប្រើ ផ្លាស់ប្ដូរកម្រិតថ្នាំដោយគ្មានការណែនាំ និងយល់ព្រមពីវេជ្ជបណ្ឌិតឲ្យសោះ។

ថ្នាំមួយចំនួនអាចមានប្រតិកម្មជាមួយថ្នាំនេះមានដូចជា៖

– Aspirin (លេបរាល់ថ្ងៃ ឬប្រើប្រាស់ក្នុងកម្រិតខ្ពស់)

– A diuretic (ថ្នាំបញ្ចុះទឹកនោម)

– ថ្នាំធ្វើកុំឲ្យមានកំណកឈាមដូចជាwarfarin (Coumadin)

– Cyclosporine (Gengraf, Neoral, Sandimmune)

– Ketoconazole (Nizoral)

– Insulin ឬថ្នាំគ្រាប់ទឹកនោមផ្អែម

– Rifampin (Rifadin, Rifater, Rifamate, Rimactane)

– ថ្នាំប្រកាច់ដូចជា phenytoin (Dilantin) ឬphenobarbital (Luminal, Solfoton)

៨- អន្តរកម្មជាមួយអាហារ ឬគ្រឿងស្រវឹង

អាហារ និងគ្រឿងស្រវឹងអាចធ្វើឲ្យដំណើរការរបស់ថ្នាំ មានការប្រែប្រួល អាចធ្វើឲ្យមានគ្រោះថ្នាក់ ឬផលប៉ះពាល់កាន់តែធ្ងន់ធ្ងរ។ ត្រូវពិភាក្សាជាមួយគ្រូពេទ្យ ឬឱសថការីដើម្បីដឹងពីប្រភេទអាហារ និងគ្រឿងស្រវឹងទាំងនោះ មុនពេលចាប់ផ្តើមប្រើប្រាស់ថ្នាំ។

៩- អន្តរកម្មជាមួយសុខភាព

ថ្នាំនេះអាចមានអន្តរកម្មជាមួយបញ្ហាសុខភាពមួយចំនួនធ្វើឲ្យស្ថានភាពសុខភាពកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរ ឬប្រសិទ្ធភាពថ្នាំធ្លាក់ចុះ។ សំខាន់បំផុត ត្រូវប្រាប់គ្រូពេទ្យគ្រាប់បញ្ហាសុខភាពយើងកំពុងមានបច្ចុប្បន្នដូចជា៖

-ជំងឺថ្លើម (ដូចជាជំងឺក្រិនថ្លើម)

-ជំងឺតម្រងនោម

-ជំងឺក្រពេញទីរ៉ូអ៊ីត

-ជំងឺទឹកនោមផ្អែម

-ប្រវត្តិជំងឺគ្រុនចាញ់

-ជំងឺរបេង

-ជំងឺពុកឆ្អឹង (Osteoporosis)

-បញ្ហាសាច់ដុំដូចជាជំងឺសាច់ដុំចុះខ្សោយ

-ជំងឺដក់ទឹកក្នុងភ្នែក ឬជំងឺភ្នែកឡើងបាយ

-ការឆ្លងមេរោគ រើម (Herpes) នៅលើភ្នែក

-ដំបៅក្រពះឬរលាកពោះវៀន

-ជំងឺបាក់ទឹកចិត្ត ឬជំងឺផ្លូវចិត្ត

-ជំងឺខ្សោយបេះដូង

-ជំងឺលើសសម្ពាធឈាម។

បើមានបញ្ហាទាំងនេះ អ្នកជំងឺអាចដូរកម្រិតថ្នាំ ឬត្រូវធ្វើតេស្តផ្សេងៗដើម្បីឲ្យប្រាកដថា អាចប្រើថ្នាំនេះបានមែន។

ស្វែងយល់ពីកម្រិតថ្នាំ

ព័ត៌មានដែលផ្ដល់នេះ គឺមិនមែនជំនួសការណែនាំរបស់គ្រូពេទ្យនោះទេ។ត្រូវ តែពិភាក្សាជាមួយវេជ្ជបណ្ឌិត ឬឱសថការី មុននឹងប្រើប្រាស់ថ្នាំនេះ។

១០- មនុស្សពេញវ័យត្រូវប្រើថ្នាំកម្រិតណា?

សម្រាប់ព្យាបាលបញ្ហាស្បែក

– ថ្នាំប្រភេទ Acetate ជាមួយ phosphate៖ ០,២ មិល្លីលិត្រ/សង់ទីម៉ែត្រការេ ចាក់តាមសាច់ដុំ។

– កម្រិតប្រើប្រាស់ខ្ពស់បំផុត៖ ១ មិល្លីលីត្រ/សប្តាហ៍។

សម្រាប់ព្យាបាល bursitis (រលាកសាច់ដុំ Bursa)

ថ្នាំប្រភេទ Acetate ជាមួយ phosphate (ប្រើប្រាស់ចន្លោះពី ៣-៧ ថ្ងៃ)៖

- ក្រោមសាច់ក្រិន៖ ០,២៥-០,៥មិល្លីលីត្រ

– ក្រោមដុំឆ្អឹងលាន៖ ០,៥មិល្លីលីត្រ

– នៅពីលើ hallux rigidus ឬ digiti quinti varus៖ ០,៥ មិល្លីលីត្រ។

សម្រាប់ព្យាបាលការរលាកសន្លាក់ (Gouty arthritis )

– ថ្នាំប្រភេទ Acetate ជាមួយ phosphate៖ ០,៥ – ១មិល្លីលិត្រ ចាក់នៅជើងដែលឈឺ ចន្លោះពី ៣-៧ ថ្ងៃ។

សម្រាប់ព្យាបាលការរលាកឆ្អឹង (Osteoarthritis)

ថ្នាំប្រភេទ Acetate ជាមួយ Phosphate៖

– សន្លាក់ធំខ្លាំង៖ ១-២ មិល្លីលីត្រ

– សន្លាក់ធំ៖ ១មិល្លីលីត្រ

– សន្លាក់មធ្យម៖ ០,៥-១ មិល្លីលីត្រ

– សន្លាក់តូច៖ ០,២៥-០,៥ មិល្លីលីត្រ។

សម្រាប់ប្រឆាំងការរលាក

– ថ្នាំគ្រាប់ ឬទឹកស៊ីរ៉ូ៖ ០,៦ ទៅ ៧,២ មិល្លីក្រាម/ថ្ងៃ

– Sodium phosphate៖ ៩ មិល្លីក្រាម/ថ្ងៃ តាមសរសៃឈាម

– ថ្នាំប្រភេទ Acetate ជាមួយ Phosphate ចាក់សាច់ដុំ៖ ០,៦-៩ មិល្លីក្រាម/ថ្ងៃ រៀងរាល់ ១២-២៤ ម៉ោងម្តង។

១១- ក្មេងត្រូវប្រើកម្រិតណា?

សម្រាប់ប្រឆាំងការរលាក

– ចាក់សាច់ដុំ៖ ០,០១៧៥-០,១២៥ មិល្លីក្រាម/គីឡូ/ថ្ងៃ រៀងរាល់ ៦-១២ ម៉ោងម្តង

– តាមមាត់៖ ០,០១៧៥-០,២៥ មិល្លីក្រាម/គីឡូ/ថ្ងៃ រៀងរាល់ ៦-៨ ម៉ោង។

១២- មានទម្រង់បែបណាខ្លះ?

ទម្រង់ និងកម្រិតបរិមាណថ្នាំ Betamethasone មានដូចខាងក្រោម៖

ថ្នាំទឹកសម្រាប់ចាក់

– ៣០មិល្លីក្រាម ក្នុង ៥មិល្លីលីត្រ (៦មិល្លីក្រាម ក្នុង ១មិល្លីលីត្រ)

– ៥ មិល្លីលីត្ រសម្រាប់ចាក់ច្រើនដង (Multiple dose vial)។

១៣- ករណីបន្ទាន់ឬប្រើថ្នាំលើសកម្រិត

សូមទូរសព្ទទៅផ្នែកសង្គ្រោះបន្ទាន់ ១១៩ ឬប្រញាប់ទៅមន្ទីរពេទ្យនៅជិតបំផុត។

១៤– ករណីភ្លេចប្រើថ្នាំ

បើភ្លេចប្រើថ្នាំ សូមប្រើភ្លាម ប៉ុន្តែបើកៀកពេលត្រូវលេបថ្នាំបន្ទាប់ ត្រូវរំលងថ្នាំភ្លេចនោះ ប្រើថ្នាំតាមពេលត្រូវលេបបន្តបានហើយ កុំប្រ់ើថ្នាំពីរកម្រិតក្នុងពេលតែមួយ។

Betamethasone (ឱសថ Betamethasone)

ស្វែងយល់ពីការប្រើប្រាស់

កត្តាគួរប្រុងប្រយ័ត្ន

ស្វែងយល់ពីផលរំខាន

ស្វែងយល់ពីអន្តរកម្មថ្នាំ

ស្វែងយល់ពីកម្រិតថ្នាំ