សម័យនេះ ក្មេងៗមួយចំនួននៅតែគិតថា ជំងឺលើសឈាមកើតឡើងតែលើម៉ាក់ប៉ា អ៊ំៗប៉ុណ្ណោះ។ ប៉ុន្តែ ការសិក្សាជាច្រើន រកឃើញជាបន្តបន្ទាប់ថា ក្មេងៗវ័យជំទង់ក៏កើតជំងឺលើសឈាមដូចគ្នា ខណៈកត្តាចម្បងភាគច្រើនដោយសារទម្លាប់រស់នៅគ្មានផាសុកភាព។
មាតិកា
មាតិកា
មើលគ្រប់ផ្នែកទាំងអស់
មាតិកាពិសេសទាំងអស់
មើលមាតិកាពិសេសទាំងអស់រង្វាស់សុខភាព
ឧបករណ៍សុខភាព
មើលផ្នែករង្វាស់សុខភាពទាំងអស់
នេះហើយជាមូលហេតុលើសឈាមទាំងក្មេង កុំចេះតែមិនអី!
យោងតាមកម្មវិធីសិក្សាពាក់ព័ន្ធកត្តាប្រឈមនាំឲ្យកើតមានជំងឺសរសៃឈាមបេះដូងលើយុវវ័យ (Coronary Artery Risk Development in Young Adults (CARDIA)) នៅអាមេរិក បង្ហាញថា ប្រមាណ ២០% ពលរដ្ឋអាមេរិក អាយុចន្លោះពី ១៨-៣០ ឆ្នាំ កើតជំងឺលើសឈាម ខណៈកត្តាប្រឈមចម្បងមានដូចជា៖
១- កត្តាបង្កជំងឺលើសឈាមដោយជំងឺផ្សេងៗ
កត្តាបង្កឲ្យមានជំងឺលើសឈាម ត្រូវចែកចេញជា ២ ដោយទី ១ ហៅថា Primary Hypertension មានន័យថា លើសឈាមមិនមែនបង្កដោយសារជំងឺអ្វីមួយ ហើយវិវត្តបន្តិចម្តងៗក្នុងខ្លួនយើង ខណៈប្រមាណ ៩០-៩៥ ភាគរយក្នុងចំណោមអ្នកជំងឺលើសឈាម បង្កឡើងដោយកត្តានេះ។
ដោយឡែក កត្តាបង្កទី ២ មានប្រមាណ ៥-១០ ភាគរយ ក្នុងចំណោមអ្នកជំងឺលើសឈាម ហៅថា Secondary hypertension ដោយមូលហេតុបង្កជាជំងឺមកពីបញ្ហាសុខភាពផ្សេងទៀត បង្កឲ្យមានការប៉ះពាល់ដល់តម្រងនោម លើសឈាម ឬប្រព័ន្ធអង់ដូគ្រីន (ប្រព័ន្ធក្រពេញផ្សេងៗក្នុងរាងកាយ) ជាដើម។
ក្នុងករណីកើតជំងឺលើសឈាមទាំងក្មេង ត្រូវតែដឹងថា យើងស្ថិតក្នុងកត្តាបង្កប្រភេទទី ២ ដែរឬទេ? ព្រោះបើយើងស្ថិតក្នុងកត្តាបង្កនេះ គឺអាចព្យាបាលបាន បើយើងរកឃើញមូលហេតុបង្កពិតប្រាកដ។
មូលហេតុភាគច្រើនធ្វើឲ្យកើតជំងឺលើសឈាមទាំងក្មេង មានដូចជា បញ្ហាតម្រងនោម បញ្ហាទាក់ទងជាមួយរូបរាងសរសៃឈាមអាអក ជំងឺថប់ដង្ហើមពេលគេង ជំងឺរលាកទងសួតរ៉ាំរ៉ៃ (COPD) និងបញ្ហាខ្វះ ឬលើសអ័រម៉ូនក្រពេញទីរ៉ូអ៊ីត ខណៈស្រីៗអាចកើតលើសឈាម ដែលបណ្ដាលមកពីថ្នាំគ្រាប់ពន្យារកំណើត។
២- កត្តាហ្សែន
ពេលមានសមាជិកគ្រួសារធ្លាប់កើតជំងឺលើសឈាម យើងក៏ប្រឈមមុខជាកើតជំងឺមួយនេះកាន់តែខ្ពស់ ទោះស្ថិតក្នុងវ័យក្មេងក្តី។ បើយើងលើសឈាមទាំងក្មេង ហើយរកមូលហេតុផ្សេងមិនឃើញ អាចមកពីបញ្ហាហ្សែនពីកំណើតនេះឯង។
៣- លើសទម្ងន់
លើសទម្ងន់ខ្លាំងនៅវ័យជំទង់ ធ្វើឲ្យប្រឈមជំងឺលើសឈាមទាំងក្មេងដូចគ្នា។ អង្គការសុខភាពពិភពលោក បញ្ជាក់ថា ចាប់តាំងពីឆ្នាំ ១៩៨០ មក បញ្ហាលើសទម្ងន់លើក្មេងជំទង់ គឺកើនឡើងទ្វេដង ហើយមកទល់ពេលនេះ ក្មេងជំទង់ម្នាក់ក្នុងចំណោម ១០នាក់ មានបញ្ហាលើសទម្ងន់។ ការសិក្សាចេញផ្សាយរបស់សមាគម Journal of American College Surgery រកឃើញថា អ្នកធាត់មានកត្តាប្រឈមកើតជំងឺលើសឈាម ខ្ពស់ជាង ១,៧% បើធៀបជាមួយអ្នកមានគីឡូធម្មតា ហើយធាត់កាន់តែខ្លាំង ប្រឈមកាន់តែខ្ពស់។
អត្ថបទពាក់ព័ន្ធ៖ លើសឈាមក្មេងក៏កើតដែរ ហើយជាជំងឺរ៉ាំរ៉ៃពេញមួយជីវិត ទាំងនេះជាវិធីការពារ
៤- អត់ហាត់ប្រាណ
ហាត់ប្រាណជួយយើងបញ្ចេញអ័រម៉ូនទៅបន្ធូរសរសៃឈាម និងធ្វើឲ្យសម្ពាធឈាមធ្លាក់ចុះ ផ្ទុយទៅវិញបើមិនសូវហាត់ប្រាណ នោះនឹងប្រឈមមុខខ្ពស់រឿងឡើងទម្ងន់ ធ្វើឲ្យលើសគីឡូ។ ហេតុនេះ គ្នាយើងមិនសូវហាត់ប្រាណ ថែមទាំងលើសទម្ងន់ទៀតនោះ ប្រឈមមុខខ្ពស់ជាមួយជំងឺលើសឈាម។
៥- របបអាហារ
អាហារមានជាតិប្រៃ មានផ្ទុកជាតិសូដ្យូមខ្ពស់ អាចធ្វើឲ្យយើងឡើងសម្ពាធឈាមបាន។ កាល់ស្យូម នឹងធ្វើឲ្យសរសៃឈាមរួមតូច នាំឲ្យជាតិទឹកចាល់នៅក្នុងខ្លួន។ បើញ៉ាំអាហារមានជាតិសូដ្យូមខ្ពស់ ក៏ប្រឈមមុខខ្លាំងជាមួយជំងឺលើសឈាម។
អត្ថបទពាក់ព័ន្ធ៖ មើលឲ្យហើយអ្នកចូលចិត្តញ៉ាំប្រៃ អាចមានគ្រោះថ្នាក់ធំពីរយ៉ាង
ក្មេងជំទង់ជាច្រើន មិនសូវខ្វាយខ្វល់តាមដានសម្ពាធឈាមទេ។ ទម្លាប់ព្រងើយកន្តើយជាមួយជំងឺ ជាហេតុមិនប្រើថ្នាំទៀងទាត់ បើដឹងថាខ្លួនកើតជំងឺនេះក្តី។ យើងគួរខ្វាយខ្វល់ឲ្យបានច្រើនជាមួយបញ្ហាលើសសម្ពាធឈាម អាចកើតឡើងលើយើងគ្រប់វ័យ គ្រប់ពេលវេលា។
បដិសេធ
Hello Health Group និង “Hello គ្រូពេទ្យ” មិនចេញវេជ្ជបញ្ជា មិនធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យ ឬព្យាបាលជូនទេ៕
Thang Nguyen and David C. W. Lau, ‘The Obesity Epidemic and Its Impact on Hypertension’, The Canadian Journal of Cardiology 28, no. 3 (May 2012): 326–33, https://doi.org/10.1016/j.cjca.2012.01.001.
Mangena et al., ‘An Approach to the Young Hypertensive Patient’, South African Medical Journal = Suid-Afrikaanse Tydskrif Vir Geneeskunde 106, no. 1 (January 2016): 36–38.
http://www.apiindia.org/pdf/medicine_update_2008/chapter_76.pdf
Paul Leeson, ‘Hypertension and Cardiovascular Risk in Young Adult Life: Insights from CAVI’, European Heart Journal Supplements 19, no. suppl_B (1 March 2017): B24–29, https://doi.org/10.1093/eurheartj/suw061.
Toni De Venecia, Marvin Lu, and Vincent M. Figueredo, ‘Hypertension in Young Adults’, Postgraduate Medicine 128, no. 2 (2016): 201–7, https://doi.org/10.1080/00325481.2016.1147927.
Allegra Battistoni et al., ‘Hypertension in Young People: Epidemiology, Diagnostic Assessment and Therapeutic Approach’, High Blood Pressure & Cardiovascular Prevention: The Official Journal of the Italian Society of Hypertension 22, no. 4 (December 2015): 381–88, https://doi.org/10.1007/s40292-015-0114-3.
https://www.webmd.com/hypertension-high-blood-pressure/features/hypertension-serious-in-young-men#1
កំណែប្រែបច្ចុប្បន្ន
15/07/2020
អត្ថបទដោយ ចាន់ សុខឡាង
ត្រួតពិនិត្យដោយ គឹម កាណែល
បច្ចុប្បន្នភាពដោយ៖ ជីព ចិត្ត
ត្រួតពិនិត្យដោយ
គឹម កាណែល
ផ្សព្វផ្សាយពាណិជ្ជកម្មតើអត្ថបទនេះមានប្រយោជន៍ដែរទេ?
ផ្សព្វផ្សាយពាណិជ្ជកម្មផ្សព្វផ្សាយពាណិជ្ជកម្ម