និយមន័យ

១- អ្វីជាជំងឺឆ្អឹងទន់?

ជំងឺនេះ សំដៅទៅលើករណីទន់ឆ្អឹងបណ្ដាលមកពីកង្វះវីតាមីន D បង្កឲ្យបាក់ឆ្អឹងទាំងមនុស្សចាស់ ក្មេងៗ ខណៈមនុស្សពេញវ័យ អាចបណ្តាលឲ្យទៅជាកោងឆ្អឹង ពិសេសឆ្អឹងនៅត្រង់ជើងសម្រាប់ទប់លំនឹង និងទ្រដងខ្លួនជាដើម។

២- ជំងឺនេះកើតឡើងញឹកញាប់ដែរទេ?

ជំងឺនេះខុសពីពុកឆ្អឹងត្រង់ថា ពុកឆ្អឹងធ្វើឲ្យឆ្អឹងស្ដើងជាងមុន និងងាយបាក់។ មនុស្សពេញវ័យគេហៅថារោគឆ្អឹងទន់ ចំពោះក្មេងគេហៅជំងឺ (Ricket) ភាគច្រើនកើតលើស្ត្រី និងពេលខ្លះស្ត្រីកំពុងមានផ្ទៃពោះ ក៏អាចកើតដូចគ្នា។

រោគសញ្ញា

៣- រោគសញ្ញាមានអ្វីខ្លះ?

រោគសញ្ញាឧស្សាហ៍ជួបប្រទះរួមមាន៖

– ឆ្អឹងឆាប់ប្រេះ ស្រួយ ឬបាក់

– ខ្សោយសាច់ដុំ វិបត្តិនេះកើតឡើងនៅកន្លែងតំណរវាងសាច់ដុំ និងឆ្អឹង បង្កឲ្យពិបាកដើរ ឬដើរវៀចតែម្តង

– ឈឺចុកណែនឆ្អឹងចាប់ពីត្រគាកចុះក្រោម ចង្កេះ ជើង និងពេលខ្លះឈឺឡើងដល់ឆ្អឹងជំនីរ។

បើជាតិកាល់ស្យូមក្នុងឈាមទាប យើងអាចប្រទះរោគសញ្ញាដូចជា៖

– បេះដូងលោតខុសប្រក្រតី

– ស្ពឹកមាត់ ដៃ និងជើង

– កន្ត្រាក់គាំងដៃ ឬជើង

មិនមែនមនុស្សគ្រប់គ្នាសុទ្ធតែអាចមានសញ្ញាដូចខាងលើទេ ហេតុនេះបើមានករណីមិនប្រក្រតីណាមួយ សូមប្រញាប់មកជួបគ្រូពេទ្យ។

៤- ពេលណាគួរទៅជួបពេទ្យ?

បើមានសញ្ញាដូចបានរៀបរាប់ខាងលើ សូមទៅពិគ្រោះជាមួយគ្រូពេទ្យ ព្រោះមនុស្សគ្រប់រូបមិនមានរោគសញ្ញាដូចគ្នាទេ វិធីល្អបំផុត ទៅពិភាក្សាជាមួយគ្រូពេទ្យ។

មូលហេតុបង្ក

៥- មូលហេតុបង្កមានអ្វីខ្លះ?

វីតាមីន D មានសារៈសំខាន់ ជួយស្រូបយកកាល់ស្យូមពីក្រពះ គ្រប់គ្រងសារជាតិកាល់ស្យូម និងផូស្វាតក្នុងឈាម។ ករណី កាល់ស្យូមក្នុងឈាមមានកម្រិតតិចតួច ការផលិតឆ្អឹងក៏មិនបានល្អដូចគ្នា។ មិនតែប៉ុណ្ណោះ គ្នាយើងធ្លាបវះកាត់ផ្នែកខ្លះនៅក្រពះ និងពោះវៀន អាចមានវិបត្តិស្រូបយកវីតាមីន D ដែរ។

ជាទូទៅ វីតាមីន D ផលិតពីស្បែកក្រោយស្បែកដែលរងការប៉ះទង្គិតជាមួយកាំរស្មី UV ពីកម្តៅថ្ងៃ មួយទៀតវាអាចទទួលបានសំយោគពីចំណីអាហារ ដូចជាសាច់ត្រី និងទឹកដោះគោជាដើម។ ខាងក្រោមនេះជាវិបត្តិផ្សេងៗ សរីរាង្គស្រូបយកវីតាមីន D មិនបានល្អ៖

– ជំងឺសេលីយ៉ាក (Celiac Disease) ធ្វើឲ្យខូចខាតភ្នាសពោះវៀន ជាហេតុនាំឲ្យស្រូបវីតាមីន D មិនបានល្អ

– ជំងឺមហារីក

– ខ្សោយតម្រងនោម និងថ្លើម

– របបអាហារមិនមានជាតិផូស្វាត

– ថ្នាំ Phenytoin និង Phenobarbital ជាថ្នាំប្រកាច់ បង្ហាញថាអាចបង្កជារោគឆ្អឹងទន់។

កត្តាប្រឈម

៦- កត្តាប្រឈមបង្កមានអ្វីខ្លះ?

ហានិភ័យខ្ពស់បំផុតអាចវិវត្តទៅរកជំងឺទន់ឆ្អឹង គឺលើគ្នាយើងមិនញ៉ាំវីតាមីន D ឲ្យបានគ្រប់គ្រាន់ ឬរស់នៅមិនសូវត្រូវកម្ដៅថ្ងៃ ពិសេសអ្នកជំងឺសម្រាកពេទ្យរយៈពេលយូរ និងធ្វើការនៅតែក្នុងផ្ទះជាដើម។

រោគវិនិច្ឆ័យ និងការព្យាបាល

ព័ត៌មាននេះមិនអាចយកទៅប្រើប្រាស់គ្រប់ប្រភេទជំងឺទេ។ គួរពិភាក្សាជាមួយគ្រូពេទ្យជំនាញសម្រាប់ព័ត៌មានបន្ថែម។

៧- គួរធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យដោយវិធីណា?

តេស្តឈាម ជាវិធីងាយដើម្បីវាស់ កង្វះខាតសារធាតុចិញ្ចឹមផ្សេងៗ ដូចជា វីតាមីន D កាល់ស្យូម និងផូស្វាត បង្កជារោគឆ្អឹងទន់នេះ និងវិធីផ្សេងទៀតដូចជា៖

– តេស្តរកមើលជាតិអង់ស៊ីម អាល់កាឡាំង ផូស្វាត

– តេស្តរកមើលមុខងារ ក្រពេញប៉ារ៉ាទីរ៉ូអ៊ីត

– ថតកាំរស្មីអ៊ិច រកមើលស្នាមប្រេះ តំបន់លូស្សឺរ (Looser Zone) នៅតាមឆ្អឹងផ្សេងៗក្នុងសារពាង្គកាយ

– ច្រឹបឆ្អឹងទៅពិនិត្យ ដោយការចាក់តាមម្ជុល ប៉ុន្តែកម្រធ្វើតេស្តបែបនេះ ព្រោះថាថតកាំរស្មីអ៊ិចតែមួយមុខ គឺគ្រប់គ្រាន់ដឹងពីស្ថានភាពជំងឺ។

៨- ព្យាបាលដោយវិធីណា?

គោលដៅសំខាន់ ត្រូវបំប៉នសារធាតុចម្បង មានកាល់ស្យូម វីតាមីន D និងផូស្វាត។ ប្រសិនបើយើងធ្វើការមិនសូវត្រូវកម្ដៅថ្ងៃ ត្រូវឧស្សាហ៍ចេញដើរ ដើម្បីឲ្យស្បែកអាចប៉ះ និងពន្លឺព្រះអាទិត្យខ្លះទើបល្អ ព្រោះជាវិធីទាញវីតាមីន D ចូលរាងកាយ។ ករណីយើងមានវិបត្តិក្នុងការស្រូបវីតាមីនប្រភេទនេះ បង្កដោយជំងឺក្រពះ ពោះវៀន និងការវះកាត់ណាមួយ អាចញ៉ាំបំប៉នវីតាមីន D ឲ្យបានច្រើនបាន។

ចាក់វីតាមីន D ក៏អាចធ្វើបានដូចគ្នា តែជាករណីកម្រ ស្រុកខ្មែរ មិនងាយមានកង្វះវីតាមីនប្រភេទនេះទេ ដោយសារតែកម្ដៅថ្ងៃអំណោយផលបានល្អ។ មួយទៀត គ្នាយើងមានជំងឺក្រិនថ្លើម និងខ្សោយតម្រងនោម អាចមានទំនោរទៅរកឆ្អឹងទន់ ហេតុនេះត្រូវព្យាបាលឲ្យបានត្រឹមត្រូវ។

ផ្លាស់ប្តូរទម្លាប់រស់នៅ

៩- ទម្លាប់រស់នៅ

ផ្លាស់ប្តូរទម្លាប់រស់នៅ និងវិធីព្យាបាលនៅផ្ទះ អាចជួយបង្ការ និងគ្រប់គ្រងស្ថានភាពជំងឺបាន ដូចជា៖

– ញ៉ាំអាហារសម្បូរវីតាមីន D ដូចជាខ្លាញ់ត្រីសាម៉ុង ត្រីសាឌីន និងស៊ុតស ព្រមទាំងគ្រាប់ធញ្ញជាតិ នំប៉័ង ទឹកដោះគោជាដើម។

– ញ៉ាំថ្នាំបំប៉នមានវីតាមីនចម្រុះ និងជាតិខនិជ ជួយប្រព័ន្ធរំលាយអាហារដំណើរការបានល្អ និងស្រូបសារធាតុចិញ្ចឹមត្រឹមត្រូវ។

យ៉ាងណា គួរការពារដោយពាក់អាវពេលចេញទៅត្រូវកម្តៅថ្ងៃ ព្រោះថាកម្តៅខ្លាំងពេកអាចបណ្តាលឲ្យវិវដ្តទៅរកជំងឺមហារីកស្បែក។

Osteomalacia (ឆ្អឹងទន់)

និយមន័យ

១- អ្វីជា​ជំងឺ​ឆ្អឹង​ទន់?

២- ជំងឺ​នេះ​កើត​ឡើង​ញឹកញាប់​ដែរ​ទេ?

រោគសញ្ញា

៣- ​រោគ​សញ្ញាមាន​អ្វី​ខ្លះ?

៤- ពេល​ណា​គួរ​ទៅ​ជួប​ពេទ្យ?