បើរវល់ ហើយចង់រក្សាអត្ថបទទុកអានពេលក្រោយច្រើនប៉ុណ្ណាក៏បាន គ្រាន់តែ Login ហើយចូលទៅកាន់ សុខភាពខ្ញុំ ឥឡូវនេះ!

មាតិកា

រង្វាស់សុខភាព

ចែករំលែក

Colitis (ជំងឺរលាកពោះវៀនធំ)

និយមន័យ

១- អ្វីជាជំងឺរលាកពោះវៀនធំ?

ពោះវៀនធំ ជាពោះវៀនដែលដំណើរការបញ្ចេញការសំណល់អាហារ ទឹក និងសារធាតុផ្សេងៗទៀត ចេញមកក្រៅរាងកាយ ក្នុងទម្រង់ជាលាមកតាមរន្ធគូទ។ ពោះវៀនធំ ស្ថិតនៅក្នុងស្រោមពោះ (Peritoneum) ដែលជាថង់របស់ពោះវៀន ហើយស្ថិតក្នុងប្រហោងពោះ។ ជំងឺរលាកពោះវៀនធំ សំដៅលើអាការហើមរលាកពោះវៀនធំនេះឯង។

២- ជំងឺរលាកពោះវៀនធំកើតឡើងញឹកញាប់ដែរទេ?

ជំងឺរលាកពោះវៀនធំ ឧស្សាហ៍កើតមានណាស់ អាចកើតលើមនុស្សគ្រប់វ័យ។ ហេតុនេះ សូមពិគ្រោះជាមួយគ្រូពេទ្យសម្រាប់ព័ត៌មានបន្ថែម។

រោគសញ្ញា

៣- រោគសញ្ញាជំងឺរលាកពោះវៀនធំមានអ្វីខ្លះ?

រោគសញ្ញាទូទៅរបស់ជំងឺរលាកពោះវៀនធំ រួមមាន៖

– ឈឺចុកពោះ និងហើមពោះកើតឡើងញឹកញាប់ ឬម្ដងមាន ម្ដងបាត់

– លាមកមានឈាម

– ឈឺបត់ជើងធំខ្លាំង និងញឹកញាប់ (Tenesmus)

– បាត់បង់ជាតិទឹក

– រាក

– គ្រុនក្ដៅ។

អាចនៅមានរោគសញ្ញាផ្សេងទៀតមិនបានរៀបរាប់ខាងលើ ដូចនេះបើមានការព្រួយបារម្ភពីរោគសញ្ញា សូមទៅពិគ្រោះជាមួយគ្រូពេទ្យ។

៤- ពេលណាត្រូវទៅជួបពេទ្យ?

បើយើង ឬសមាជិកគ្រួសារ មានរោគសញ្ញាដូចរៀបរាប់ខាងលើ ឬមានសំណួរអ្វីមួយ សូមពិគ្រោះជាមួយគ្រូពេទ្យភ្លាម។ រាងកាយមនុស្សម្នាក់ៗមានសកម្មភាពខុសៗគ្នា ដូចនេះ ល្អបំផុតត្រូវពិគ្រោះជាមួយពេទ្យ ដើម្បីទទួលបានដំណោះស្រាយល្អបំផុតសម្រាប់អ្នក។

មូលហេតុបង្ក

៥- ជំងឺរលាកពោះវៀនធំបង្កឡើងដោយមូលហេតុអ្វីខ្លះ?

ភាគច្រើន មូលហេតុជាក់លាក់នាំឲ្យរលាកពោះវៀនធំ គឺមិនដឹងច្បាស់នៅឡើយទេ ប៉ុន្តែមូលហេតុអាចនាំឲ្យរលាកពោះវៀនធំ អាចមានដូចជា៖

– ការបង្ករោគដោយពពួកវីរុស ឬប៉ារ៉ាស៊ីត

– ពុលអាហារដោយសារតែបាក់តេរី

– ជំងឺ Crohn (Crohn’s disease)

– ខ្វះចរន្តឈាមឆ្លងកាត់ (Ischemic colitis)

– ពោះវៀនធំ ឆ្លងកាត់ជាតិវិទ្យុសកម្ម (Radiation stricture)

– ជំងឺ Necrotizing enterocolitis ចំពោះទារកទើបនឹងកើត

– ជំងឺ Pseudomembranous colitis បង្កដោយបាក់តេរីឈ្មោះ Clostridia difficile។

អត្ថបទពាក់ព័ន្ធ៖

រោគវិនិច្ឆ័យ និងការព្យាបាល

ព័ត៌មានទាំងនេះ មិនអាចយកទៅប្រើប្រាស់គ្រប់ប្រភេទជំងឺទេ។ គួរពិភាក្សាជាមួយគ្រូពេទ្យជំនាញសម្រាប់ព័ត៌មានបន្ថែម។

៦- គួរធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យដោយវិធីណា?

គ្រូពេទ្យនឹងធ្វើការពិនិត្យរាងកាយ ហើយគាត់នឹងសួរសំណួរពីរោគសញ្ញាដូចជា៖

– យើងមានរោគសញ្ញាទាំងនេះយូរប៉ុណ្ណាហើយ?

– ឈឺចាប់ខ្លាំងកម្រិតណា?

– អាការៈឈឺចាប់ញឹកញាប់ប៉ុណ្ណា ហើយតើវាឈឺយូរប៉ុណ្ណាដែរ?

– រាកញឹកញាប់ទេ?

– ធ្លាប់ធ្វើដំណើរទៅកន្លែងផ្សេងឬទេ?

– ថ្មីៗនេះមានលេបថ្នាំផ្សះដែរទេ?

គ្រូពេទ្យ អាចនឹងធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យថា មានជំងឺរលាកពោះវៀនធំ ដោយដាក់បំពង់ងាយបត់បែន ចូលក្នុងរន្ធគូទ (Flexible sigmoidoscopy ឬ Colonoscopy) ហើយរកមើលទីតាំងផ្សេងៗក្នុងពោះវៀនធំ។ គ្រូពេទ្យ អាចនឹងធ្វើការច្រឹបសាច់ (Biopsies) ពោះវៀនយកទៅពិនិត្យ ដោយការច្រឹបសាច់ អាចនឹងបង្ហាញពីការផ្លាស់ប្ដូរ ទាក់ទងនឹងការរលាក។ វិធីទាំងនេះ អាចកំណត់បានថា យើងមានជំងឺរលាកពោះវៀនធំឬអត់។

វិធីផ្សេងទៀតអាចបង្ហាញពីជំងឺរលាកពោះវៀនធំ រួមមាន៖

– ការថត CT Scan នៅលើពោះ

– ការថត MRI នៅលើពោះ

– តេស្ត Barium enema

– វិភាគលាមក

– ពិនិត្យលាមករកមើលពពួកប៉ារ៉ាស៊ីត និងពងរបស់វា។

៧- ព្យាបាលដោយវិធីណា?

ការព្យាបាលជំងឺរលាកពោះវៀនធំ អាស្រ័យលើមូលហេតុបង្ករបស់ជំងឺ។ ចំពោះជំងឺមិនបានធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យ ឬមិនអាចគ្រប់គ្រងបាន ការព្យាបាលជាដំបូង (មិនពិនិត្យមើលមូលហេតុបង្ក) គឺធ្វើឲ្យសញ្ញាជីវិតគ្នាយើងមានជំងឺនៅថេរសិន និងជួយគ្រប់គ្រងការឈឺចាប់តាមស្ថានភាពជាក់ស្តែង។ ករណីបង្គ្រប់ជាតិទឹកជារឿងចាំបាច់ បើអាចផឹកបាន គឺកាន់តែល្អ ប៉ុន្តែបើគ្នាយើងមានជំងឺ មើលទៅស្ងួតខ្លាំង និងមិនអាចបំពេញជាតិទឹកដោយផឹកតាមមាត់បាន ឬមានជាតិអេឡិកត្រូលិត្រមិនប្រក្រតី ត្រូវចាក់ព្យួរសេរ៉ូមជាចាំបាច់។

គ្រូពេទ្យ នឹងឲ្យយើងប្រើថ្នាំមួយចំនួនដើម្បីគ្រប់គ្រងជំងឺរលាកពោះវៀនធំ ហើយជម្រើសថ្នាំ អាស្រ័យលើស្ថានភាពសុខភាពអ្នកជំងឺម្នាក់ៗ។

ថ្នាំផ្សះ ពេទ្យមិនសូវឲ្យប្រើញឹកញាប់ឡើយ លើកលែងតែដឹងថា ជំងឺបង្កឡើងដោយបាក់តេរីណាមួយពិតប្រាកដ ហើយការព្យាបាលដោយថ្នាំផ្សះនេះ គឺមានប្រសិទ្ធិភាពបន្ថយការបង្ករោគ។

ថ្នាំមិនត្រូវការវេជ្ជបញ្ជា (OTC) ប្រើដើម្បីព្យាបាលអាការៈរាក ត្រូវប្រើដោយប្រុងប្រយ័ត្ន ជាពិសេស បើមានការឈឺពោះ និងគ្រុនក្ដៅអមជាមួយ។ ល្អបំផុត ត្រូវពិគ្រោះជាមួយគ្រូពេទ្យ ឬឱសថការី មុននឹងប្រើពពួកថ្នាំរាក។

ការវះកាត់ជាទូទៅ មិនមែនជាជម្រើសព្យាបាលចំពោះមូលហេតុភាគច្រើនដែលបង្កជំងឺរលាកពោះវៀនធំនេះទេ។

ផ្លាស់ប្តូរទម្លាប់រស់នៅ

៨- ទម្លាប់រស់នៅ

ការផ្លាស់ប្ដូរទម្លាប់រស់នៅ និងវិធីព្យាបាលនៅផ្ទះខាងក្រោម អាចជួយគ្រប់គ្រង និងបង្ការជំងឺរលាកពោះវៀនធំបាន ដូចជា៖

– ត្រូវចៀសវាងការញ៉ាំអាហាររឹង ត្រូវផឹកទឹកស្អាត ដើម្បីជួយបំពេញជាតិទឹកក្នុងខ្លួន និងធ្វើឲ្យពោះវៀនធំបានសម្រាក។

– ផ្លាស់ប្ដូររបបអាហារ ដើម្បីកាត់បន្ថយរោគសញ្ញា ប៉ុន្តែជំងឺរលាកពោះវៀនធំប្រភេទខ្លះ គឺមិនអាចព្យាបាលបានទេ។

– កត់ត្រាពីរបបអាហារប្រចាំថ្ងៃ ប្រហែលជាអាចជួយបានខ្លះ ហើយត្រូវចៀសវាងញ៉ាំអាហារណា ដែលធ្វើឲ្យរោគសញ្ញាកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរ។

ចៀសវាងញ៉ាំអាហារខាងក្រោម បើមានជំងឺរលាកពោះវៀនធំ៖

– អាហារមានជាតិខ្លាញ់ ឬចៀនបំពង។

– ទឹកដោះគោ ឬផលិតផលធ្វើពីទឹកដោះគោ។

– អាហារមានជាតិកាកសរសៃខ្ពស់ ដូចជា ពោតលីង គ្រាប់ធញ្ញជាតិ និងពោត។

– បើមានបញ្ហារាក (អាលែកហ្ស៊ី) ដោយសារជាតិ Lactose (Lactose Intolerant) សូមចៀសវាងផលិតផលមានជាតិ Lactose។

ក្នុងករណីមានសំណួរ ឬមន្ទិលសង្ស័យជុំវិញសុខភាពអ្នក ជម្រើសល្អបំផុត សូមពិគ្រោះ និងប្រឹក្សាយោបលផ្ទាល់ជាមួយគ្រូពេទ្យជំនាញ។ Hello Health Group មិនចេញវេជ្ជបញ្ជា មិនធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យ ឬព្យាបាលជូនទេ៕

ត្រួតពិនិត្យដោយ

វេជ្ជ. ចាន់ ស៊ីណេត

ឯកទេសសម្ភព និងរោគស្ត្រី · មន្ទីរពេទ្យបង្អែកមិត្តភាពកម្ពុជា-ចិន សែនសុខ

អត្ថបទដោយ គឹម កាណែល · កែ 23/10/2019

Colitis (ជំងឺរលាក​ពោះវៀនធំ)

និយមន័យ

១- អ្វី​​ជា​ជំងឺ​រលាក​ពោះវៀន​ធំ?

២- ជំងឺ​រលាក​ពោះវៀន​ធំកើត​ឡើង​ញឹក​ញាប់ដែរទេ?

រោគ​សញ្ញា

៣- ​រោគ​សញ្ញា​ជំងឺរលាក​ពោះវៀន​ធំមាន​អ្វី​ខ្លះ?

៤- ​ពេល​ណា​ត្រូវ​ទៅ​ជួប​ពេទ្យ?