និយមន័យ

១- អ្វីជាជំងឺរលាកឆ្អឹង?

ជំងឺនេះកើតឡើងពេលមានការជ្រៀតចូលមេរោគពីសរសៃឈាមចូលក្នុងឆ្អឹង ភាគច្រើនប្រទះលើកុមារ ប៉ះពាល់លើឆ្អឹងខ្មងជើង និងដើមដៃ ឯមនុស្សពេញវ័យភាគច្រើនកើតលើឆ្អឹងខ្នង ហើយសម្រាប់គ្នាយើងមានទឹកនោមផ្អែម គឺកើតនៅលើឆ្អឹងជើង។ បច្ចុប្បន្ននេះការព្យាបាល គឺមានប្រសិទ្ធភាពណាស់ដោយពឹងផ្អែកលើថ្នាំផ្សះរយៈពេល ៤-៦ អាទិត្យបន្ទាប់ពីវះកាត់រួច។

២- កើតឡើងញឹកញាប់ដែរទេ?

ជំងឺឆ្អឹងប្រភេទនេះ អាចប៉ះពាល់លើមនុស្សគ្រប់វ័យ។ យ៉ាងណា យើងនៅតែមានវិធីបង្ការហានិភ័យកើតជំងឺនេះបាន។ បឹ្រក្សាជាមួយគ្រូពេទ្យ សម្រាប់ព័ត៌មានលម្អិត។

រោគសញ្ញា

៣- រោគសញ្ញាមានអ្វីខ្លះ?

ករណីខ្លះ ជំងឺរលាកឆ្អឹង មិនបង្កជាសញ្ញាអ្វីនោះទេ ឬអាចមានសញ្ញាច្រឡំជាមួយជំងឺផ្សេងទៀត ហើយរោគសញ្ញាឧស្សាហ៍ជួបប្រទះជាងគេមាន៖

– ក្ដៅញាក់

– ក្មេងមានសភាពរញ៉ាំរញ៉ូវ

– ឈឺចាប់នៅតំបន់មានការបង្ករោគ

– ហើម ឡើងកម្ដៅ ក្រហមនៅកន្លែងមានបង្ករោគ

– ក្នុងករណីអាការៈកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរ និងក្ដៅខ្លួនកាន់តែខ្លាំង សូមប្រញាប់ស្វែងរកការសង្គ្រោះបន្ទាន់ដើម្បីចៀសវាងផលវិបាក។

៤- ពេលណាគួរទៅជួបពេទ្យ?

បើមានសញ្ញាដូចបានរៀបរាប់ខាងលើ សូមទៅពិគ្រោះជាមួយគ្រូពេទ្យ ព្រោះមនុស្សគ្រប់រូបមិនមានរោគសញ្ញាដូចគ្នាទេ វិធីល្អបំផុត ទៅពិភាក្សាជាមួយគ្រូពេទ្យ។

ពិសេសពេលយើងមានជួបស្ថានភាពឈឺឆ្អឹងយូរអង្វែង រ៉ាំរ៉ៃ គួរទៅជួបគ្រូពេទ្យជាបន្ទាន់ ព្រោះអាចឆ្លងរោគដោយលក្ខខណ្ឌមួយចំនួន ដូចជា ធ្លាប់ការវះកាត់ ឬរបួសឆ្អឹង បែបនេះគ្រូពេទ្យងាយវាយតម្លៃស្ថានភាពរោគសញ្ញាយើងបាន។

មូលហេតុបង្ក

៥- មូលហេតុបង្កមានអ្វីខ្លះ?

មូលហេតុចម្បង គឺបណ្តាលមកពីបាក់តេរី ស្តាហ្វីឡូកូកកូស (Staphylococcus) ឆ្លងចូលទៅក្នុងសារពាង្គកាយយើងតាមរយៈ៖

– សរសៃឈាមដូចជា នៅក្នុងជំងឺរលាកសួត រលាកប្លោកនោម ទៅបង្ករោគនៅកន្លែងមានឆ្អឹងទន់ខ្សោយ ពិសេសលើក្មេងៗ មានលើចុងឆ្អឹងដើមដៃ និងខ្មងជើង។

– បង្ករោគក្នុងជាលិកា ឬសន្លាក់សិប្បនិមិត្ត ដោយសារការចាក់ថ្នាំជាដើម។

– របួសបើកមុខ មានឆ្អឹងចំហចេញក្រៅ ប្រឈមហានិភ័យខ្ពស់បំផុត។

កត្តាប្រឈម

៦- កត្តាប្រឈមមានអ្វីខ្លះ?

កត្តាប្រឈមនាំឲ្យរលាកឆ្អឹងមានដូចជា៖

– ជួបគ្រោះថ្នាក់បាក់បែកឆ្អឹងថ្មីៗ តម្រូវវះកាត់ ជាឱកាសអាចឲ្យមេរោគឆ្លងចូលទៅក្នុងឆ្អឹងបាន។ មិនតែប៉ុណ្ណោះ ដាក់ដែកក្នុងឆ្អឹង និងរបួសដោយសារសត្វមានចង្កូមខាំជ្រៅដល់ឆ្អឹង អាចបង្កឲ្យករោគដែរ។

– វិបត្តិលំហូរឈាម៖ ពេលឈាមកកស្ទះកន្លែងណាមួយ មេរោគក្នុងឈាមនឹងមានឱកាសផ្ដុំគ្នា ក្នុងករណីមានរបួសអំឡុងពេលនោះ មេរោគកាន់តែងាយទៅដល់សាច់ដុំ និងឆ្អឹង។ ជំងឺនាំឲ្យមានឈាមកក មានជំងឺទឹកនោមផ្អែម ជំងឺសរសៃឈាម និងជំងឺគ្រាប់ឈាមមានរាងកណ្ដៀវ ជាដើម។

– ការដាក់សុង និងឧបករណ៍ផ្សេងៗ អាចបង្កើតជាផ្លូវសម្រាប់មេរោគ ជាក់ស្តែងពេលលាងឈាម សុងទឹកនោម និងការចាក់សេរ៉ូមយូរអង្វែង។

– ថយចុះប្រព័ន្ធភាពស៊ាំដូចជា ប្រើថ្នាំគីមី ចាក់ថ្នាំស្តេរ៉ូអ៊ីតច្រើនពេក។

– ប្រើថ្នាំញៀន។

រោគវិនិច្ឆ័យ និងការព្យាបាល

ព័ត៌មាននេះមិនអាចយកទៅប្រើប្រាស់គ្រប់ប្រភេទជំងឺទេ។ គួរពិភាក្សាជាមួយគ្រូពេទ្យជំនាញសម្រាប់ព័ត៌មានបន្ថែម។

៧- គួរធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យដោយវិធីណា?

បន្ទាប់ពីពិនិត្យកាយសម្បទារួច គ្រូពេទ្យនឹងអាចចាប់អារម្មណ៍កន្លែងបង្ករោគដោយសារវាមានហើម ក្រហម និងមានកម្ដៅ ដោយអាចនឹងស្នើធ្វើតេស្តដូចជា៖

– តេស្តឈាម៖ ដើម្បីរកមើលសញ្ញាបង្ករោគក្នុងឈាម ការកើនឡើងគ្រាប់ឈាមសជាដើម។ តែតេស្តនេះមិនអាចកំណត់បាន ១០០ ភាគរយនោះទេ ជាហេតុគ្រូពេទ្យអាចធ្វើការអង្កេតវិភាគតាមវិធីផ្សេងទៀត។

– តេស្តច្រឹបកោសិកាឆ្អឹង៖ ច្រឹបឆ្អឹងយកទៅពិនិត្យឲ្យ ដឹងពីប្រភេទមេរោគដើម្បីប្រើថ្នាំផ្សះឲ្យចំតែម្ដង។ ករណីខ្លះការចាក់ម្ជុលដើម្បីយកបំណែកឆ្អឹងមកពិនិត្យ មានការឈឺចាប់ និងត្រូវការថ្នាំស្ពឹកក្នុងពេលធ្វើតេស្ត។

– តេស្តរូបភាពវេជ្ជសាស្ត្រ

– ថតកាំរស្មីដើម្បីមើលការខូចខាតរបស់ឆ្អឹង ប៉ុន្តែក្នុងករណីដំបូង មិនងាយឃើញនោះទេ។

– ថតស៊ីធី (CT) ជាមួយកាំរស្មីអ៊ិច ជួយបង្កើនគុណភាពរូប អាចមើលឃើញកាន់តែច្បាស់។

– ថតអឹមរ៉ាយ MRI កាន់តែល្អ ដោយសារបានឃើញរូបភាពកាន់តែច្បាស់ងាយស្រួលវាយតម្លៃ។

៨- ព្យាបាលដោយវិធីណា?

គោលដៅសំខាន់ គឺវះកាត់ដើម្បីយកបំណែកឆ្អឹងរលួយបង្កដោយមេរោគចេញ និងបន្តដោយការប្រើថ្នាំផ្សះអាស្រ័យទៅលើស្ថានភាពជាក់ស្ដែងដូចជា៖

– វះបើកកន្លែងមានឆ្លងរោគ និងបង្ហូរខ្ទុះចេញ។

– យកចេញបំណែកឆ្អឹង និងជាលិកាខូចចេញឲ្យអស់ ចៀសវាងមេរោគលាប់ឡើងវិញ។

– សម្រួលលំហូរឈាមទៅកាន់ឆ្អឹង ដោយវះកាត់យកឆ្អឹង និងជាលិកាខូចខាតចេញជាបណ្ដោះអាសន្ន រង់ចាំកោសិកាកោសិកាទាំងនោះជួសជុលឡើងវិញ។

– ករណីមានឆ្លងរោគដោយមានវត្ថុផ្សេង ដូចជា ដាក់ដែកក្នុងឆ្អឹង ពេទ្យនឹងត្រូវយករបស់ទាំងនោះចេញ។

– កាត់អវយវៈចេញ ជាវិធីសាស្ត្រចុងក្រោយ ព្យាបាលក្នុងករណីមេរោគរាតត្បាតធ្ងន់ធ្ងរ។

ផ្លាស់ប្តូរទម្លាប់រស់នៅ

៩- ទម្លាប់រស់នៅ

ផ្លាស់ប្តូរទម្លាប់រស់នៅ និងវិធីព្យាបាលនៅផ្ទះ អាចជួយបង្ការ និងគ្រប់គ្រងស្ថានភាពជំងឺបាន ដូចជា៖

– បើធ្វើតេស្តឈាម មានសញ្ញាឆ្លងរោគ គួរទៅពិភាក្សាជាមួយគ្រូពេទ្យ

– អនាម័យខ្លួនប្រាណចៀសវាងការប៉ះទង្គិច មុតដៃជើង ។ ករណីមានរបួសត្រូវលាងសំអាតដោយថ្នាំសម្លាប់មេរោគឲ្យបានត្រឹមត្រូវ។

Osteomyelitis (រលាកឆ្អឹង)

និយមន័យ

១- អ្វីជាជំងឺ​រលាក​ឆ្អឹង?

២- កើត​ឡើង​ញឹកញាប់​ដែរ​ទេ?

រោគសញ្ញា

៣- រោគ​សញ្ញា​មានអ្វី​ខ្លះ?

៤- ពេល​ណា​គួរ​ទៅ​ជួប​ពេទ្យ?

មូលហេតុបង្ក

៥- ​មូលហេតុ​បង្ក​មានអ្វីខ្លះ?

កត្តា​ប្រឈម

៦- កត្តា​ប្រឈម​មានអ្វីខ្លះ?

រោគវិនិច្ឆ័យ ​និង​ការ​ព្យាបាល

៧- គួរ​ធ្វើ​រោគ​វិនិច្ឆ័យ​ដោយ​វិធី​ណា?

៨- ព្យាបាល​ដោយ​វិធី​ណា?

ផ្លាស់ប្តូរទម្លាប់​រស់នៅ