និយមន័យ

១- អ្វីទៅជាជំងឺរបេងសួត?

ជំងឺរបេងសួត ជាជំងឺឆ្លង ដោយសារមេរោគរបេង ហើយអាចយាយីដល់សរីរាង្គផ្សេងទៀតពិសេសគឺសួត បើមិនព្យាបាលទាន់ពេល។ ជំងឺនេះ ក៏ជាប្រភេទជំងឺងាយឆ្លងបំផុត តាមផ្លូវដង្ហើម។

២- ជំងឺរបេងសួតកើតឡើងញឹកញាប់ដែរទេ?

ជំងឺរបេងសួត ធ្លាប់ផ្ទុះឡើងខ្លាំងនៅចន្លោះសតវត្សរ៍ទី ១៨-១៩ នៅអាមេរិកខាងជើង និងអឺរ៉ុប ប៉ុន្តែសំណាងល្អដោយសាររកឃើញនូវថ្នាំផ្ សះដូចជា Streptomycin និង Isoniazid ទើបគេអាចគ្រប់គ្រងការរីកសាយភាយមេរោគនេះបាន។ បន្ទាប់ពីពេលនោះមក ស្ទើរគ្រប់ប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍ទាំងអស់ មិនមានការផ្ទុះនូវករណីថ្មីនោះទេ តែជំងឺរបេងសួត នៅតែមានវត្តមាន ក៏ជាមូលហេតុធ្វើឲ្យមនុស្សស្លាប់ច្រើនជាងគេទូទាំងសកលលោក ឈរនៅលេខរៀងទី ១០ ដោយសារតែអត្រាអ្នករងគ្រោះ មានច្រើននៅក្នុងប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍។

រឿងសំខាន់បំផុត គ្រប់គ្នាទាំងអស់ត្រូវចេះការពារខ្លួនកុំឲ្យឆ្លងជំងឺនេះ ព្រោះតួលេខអ្នកជំងឺរបេងសួត យោងតាមសមាគមជំងឺសួតអាមេរិក គឺមានដល់ជិត ១០លាននាក់ ជុំវិញពិភពលោក។

រោគសញ្ញា

៣- រោគសញ្ញាជំងឺរបេះសួតមានអ្វីខ្លះ?

រោគសញ្ញាជំងឺរបេងសួត ដំណាក់កាលដំបូង អាចមានសញ្ញាដូចជា៖

– ពិបាកដកដង្ហើម

– ឈឺទ្រូង

– ក្អកស្លេស្ម

– ក្អកឈាម

– បែកញើសពេលយប់

– ល្ហិតល្ហៃ

– ក្ដៅខ្លួន

– ស្រកទម្ងន់

– សួតមានសំឡេងងឺតៗ។

នៅមានរោគសញ្ញាផ្សេងទៀត អាចមិនបានរៀបរាប់ខាងលើ បើមានក្តីបារម្ភពីរោគសញ្ញាណាមួយ សូមពិគ្រោះជាមួយវេជ្ជបណ្ឌិត។

៤- ពេលណាគួរជួបពេទ្យ?

បើសិនប្រទះឃើញរោគសញ្ញាមួយចំនួនដូចរៀបរាប់ខាងលើ គួរប្រញាប់ទៅជួបគ្រូពេទ្យ។ រាងកាយមនុស្សម្នាក់ៗមានលក្ខណៈខុសៗគ្នា អ្វីល្អបំផុតត្រូវជួបគ្រូពេទ្យដើម្បីប្រឹក្សា និងពិនិត្យឲ្យបានទាន់ពេល។

មូលហេតុបង្ក

៥- មូលហេតុបង្កឲ្យកើតជំងឺរបេងសួតមានអ្វីខ្លះ?

ជំងឺរបេងសួត គឺឆ្លងតាមខ្យល់ដង្ហើម ដោយសារតែមេរោគ អាចស្ថិតក្នុងបរិយាកាសបានជាច្រើនម៉ោង ទោះជាមិនមានវត្តមានអ្នកជំងឺក៏ដោយ ហើយអាចឆ្លងពីមនុស្សម្នាក់ ទៅមនុស្សម្នាក់ទៀត បើសិនជាស្រូបយកខ្យល់មានផ្ទុកមេរោគនេះ ដែលជាទូទៅមានក្នុងករណីដូចជា៖

– ក្អក

– កណ្ដាស់

– សើច

– ច្រៀងកម្សាន្តរួមគ្នា

ប៉ុន្តែវាមិនឆ្លងតាមការចាប់ដៃ ញ៉ាំអាហារតុជាមួយគ្នា គេងរួមបន្ទប់គ្នា ឬថើបគ្នានោះទេ។

អត្ថបទពាក់ព័ន្ធ៖

កត្តាប្រឈម

៦- កត្តាប្រឈមមានអ្វីខ្លះ?

កត្តាឲប្រឈមធ្វើឲ្យកើតជំងឺរបេងសួតមានដូចជា៖

– មនុស្សចាស់ និងក្មេង

– ថយចុះប្រព័ន្ធភាពស៊ាំ ដូចជា មានជំងឺអេដស៍ ជំងឺទឹកនោមផ្អែម និងប្រើថ្នាំគីមី

– កង្វះអាហារូបត្ថម្ភ

– រស់នៅជាមួយអ្នកជំងឺរបេង

– រស់នៅក្នុងទីប្រជុំជនគ្មានអនាម័យ។

រោគវិនិច្ឆ័យ និងការព្យាបាល

ព័ត៌មាននេះមិនអាចយកទៅប្រើប្រាស់គ្រប់ប្រភេទជំងឺទេ។ គួរពិភាក្សាជាមួយគ្រូពេទ្យជំនាញសម្រាប់ព័ត៌មានបន្ថែម។

៧- គួរធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យដោយវិធីណា?

គ្រូពេទ្យត្រូវការពិនិត្យជា ២ ដំណាក់កាល ដែលដំណាក់កាលទីមួយ គឺការពិនិត្យរាងកាយមានដូចជា៖

– រកមើលរោគសញ្ញារបេងសួតនៅចុងម្រាមដៃ និងមេជើង

– ការហើមប៉ោងកូនកណ្ដុរនៅ ក និងកន្លែងផ្សេងទៀត

– ស្ដាប់សួតក្រែងមានដក់ទឹក

– ស្ដាប់សំឡេងសួត។

ការពិនិត្យរាងកាយដំណាក់កាលទីពីរមានដូចជា៖

– ថតប្រុងកូស្កូពី (ថតសួត)

– ថតស៊ីធីស្កេន (CT Scan) លើប្រអប់ទ្រូង

– ថតកាំរស្មីអ៊ិចសួត

– តេស្តរកមើលសារធាតុ Interferon-gamma ( QFT-Gold test ) នៅក្នុងឈាម

– បណ្ដុះមេរោគក្នុងកំហាក

– បូមទឹកសួតទៅពិនិត្យ

– តេស្តស្បែក ( Tuberculin skin test )

– ច្រឹបយកសាច់ទៅពិនិត្យ។

៨- ព្យាបាលដោយវិធីណា?

ប្រសិទ្ធភាពនៃការព្យាបាលជំងឺរបេងសួត គឺអាស្រ័យលើការប្រើថ្នាំផ្សះ ៤ប្រភេទ ដែលតម្រូវឲ្យអ្នកជំងឺលេបយ៉ាងទៀតទាត់ មិនត្រូវភ្លេចមួយពេលនោះទេ ព្រោះនឹងធ្វើឲ្យមេរោគរបេង ស៊ាំនឹងថ្នាំ ហើយបង្កជាផលវិបាកក្នុងការព្យាបាល។ ឮ

តាមការណែនាំរបស់ក្រសួងសុខាភិបាល គឺមានវិធានការគ្រប់គ្រងការស៊ាំមេរោគនេះ ត្រូវតម្រូវឲ្យអ្នកជំងឺលេបថ្នាំនៅមុខពេទ្យ ឬមន្ត្រីសុខាភិបាល នៅតាមមណ្ឌលសុខភាពឲ្យបានទៀងទាត់។ ក្នុងអំឡុងពេល ២-៤ សប្តាហ៍ដំបូង អ្នកជំងឺត្រូវសម្រាកនៅផ្ទះ ឬនៅមន្ទីរពេទ្យ ដើម្បីចៀសវាងការចម្លងទៅដទៃ។

ក្នុងករណីរកឃើញជំងឺរបេង មន្ត្រីផ្ដល់សេវាសុខភាពទាំងអស់ មានតួនាទីរាយការណ៍ជាបន្ទាន់ ទៅក្រសួងសុខាភិបាល។

ផ្លាស់ប្តូរទម្លាប់រស់នៅ

៩- ទម្លាប់រស់នៅ

វាពិតជាពិបាកខ្លាំងណាស់ដើម្បីការពារខ្លួនពីជំងឺនេះ បើអ្នករស់នៅក្នុងមជ្ឈដ្ឋានពោរពេញទៅដោយអ្នកជំងឺរបេងសួត ប៉ុន្តែ ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ ក៏មានវិធីដែលអាចជួយកាត់បន្ថយអត្រាឆ្លងជំងឺរបេងសួតបាន ដូចជា៖

– អប់រំអ្នកជំងឺឲ្យខ្ទប់មាត់ពេលក្អក

– ចៀសវាងការប្រាស្រ័យទាក់ទងជិតស្និទ្ធជាមួយអ្នកជំងឺ

– នៅបន្ទប់មានខ្យល់ចេញចូល និងទូលាយ

– ពាក់ម៉ាស់ការពារ

– គ្រប់គ្នាប្រឈមនឹងមេរោគ ត្រូវធ្វើតេស្តរកមើលមេរោគ ព្រោះអ្នកផ្ទុកមេរោគខ្លះ អាចមិនមានលេចចេញជារោគសញ្ញានោះទេ។

Pulmonary Tuberculosis (ជំងឺរបេងសួត)

និយមន័យ

១- អ្វី​ទៅ​ជា​ជំងឺ​របេង​សួត​?

២- ជំងឺ​របេងសួត​កើត​ឡើង​ញឹក​ញាប់​ដែរទេ?

រោគសញ្ញា

៣- រោគ​សញ្ញា​ជំងឺ​របេះសួត​មាន​អ្វី​ខ្លះ?

៤- ពេល​ណា​គួរ​ជួប​​ពេទ្យ?

មូលហេតុបង្ក

៥- មូលហេតុ​បង្ក​ឲ្យ​កើត​ជំងឺ​របេង​សួត​មាន​អ្វី​ខ្លះ?

កត្តា​ប្រឈម

៦- កត្តា​ប្រឈមមាន​អ្វី​ខ្លះ?

រោគវិនិច្ឆ័យ និង​ការ​ព្យាបាល