ជំងឺរលាកទងសួតគឺជាជំងឺដែលកើតមានឡើងនៅលើតែកុមារតូចៗនិងទារកព្រោះដោយសារតែទងសួតរបស់អូនៗទាំងនេះមិនទាន់រីកលូតលាស់បានពេញលេញ។ នៅក្នុងវ័យនេះប្រសិនបើប្រព័ន្ធដង្ហើមមានការវាយប្រហារពីវីរុស និងមានការឆ្លងមេរោគនោះទងសួតគឺងាយនឹងរួមតូចឬហើមបង្កឲ្យមានការដកដង្ហើមលឺដូចគេហួច និងពិបាកដកដង្ហើម។ ជំងឺនេះតែងតែកើតមានម្ដងឬពីរដងនៅក្នុងអាយុនេះដែលច្រើនតែច្រឡំជាជំងឺហឺតឬជំងឺរលាកសួត។

និយមន័យ

អ្វីទៅគឺជាជំងឺរលាកទងសួត?

ជំងឺរលាកទងសួតគឺជាការបង្ករោគនៅក្នុងសួតបង្កដោយវីរុសតាមរយៈបំពង់ខ្យល់តូចៗក្នុងសួត(ភាសាបច្ចេកទេសហៅថា bronchioles)ដែលមានមេរោគនិងស្ទះ។ រដូវកាលដែលជំងឺរលាកទងសួតលោតឡើងខ្ពស់បំផុតនោះគឺនៅក្នុងរដូវរងារ។

ជំងឺរលាកទងសួតជួនកាលមានរោគសញ្ញាស្រដៀងទៅនឹងជំងឺផ្ដាសាយតែ ជំងឺនេះក៏អាចបង្កឲ្យចេញរោគសញ្ញាផ្សេងទៀតដូចជាក្អក ដកដង្ហើមឮដូចហួច និងមានដង្ហើមខ្លីៗ។ រោគសញ្ញាទាំងនេះអាចនៅជាប់ចន្លោះប៉ុន្មានថ្ងៃទៅប៉ុន្មានសប្ដាហ៍ឬព្រមទាំងឈានដល់មួយខែផងដែរ។

ស្របពេលដែលករណីជាច្រើនអាចព្យាបាលបាននៅផ្ទះតែករណីខ្លះតម្រូវឲ្យត្រូវព្យាបាលនៅមន្ទីរពេទ្យ។ ផលវិបាកដែលទាក់ទងទៅនឹងជំងឺរលាកទងសួតធ្ងន់ធ្ងររួមមាន៖

ស្បែកឬមាត់ឡើងពណ៌ស្វាយខៀវ(cyanosis)ដោយសារបាត់បង់អុកស៊ីសែន
បាត់ដង្ហើមរយៈពេលខ្លី។ អាចកើតលើទារកមិនគ្រប់ខែនិងទើបសម្រាលអំឡុង២ខែដំបូង
ខ្វះជាតិទឹកក្នុងខ្លួន
ខ្វះអុកស៊ីសែនក្នុងឈាមនិងមានជំងឺដង្ហើម

អត្ថបទពាក់ព័ន្ធ៖

រោគសញ្ញា

តើរោគសញ្ញានិងរោគវិនិច្ឆ័យនៃជំងឺរលាកទងសួតមានអ្វីខ្លះ?

រោគសញ្ញាទូទៅមានដូចជា៖

ហៀរសំបោរ
តឹងច្រមុះ
ក្អក
ក្ដៅស្ទិញៗ(មិនជាប់លាប់)
ពិបាកដកដង្ហើម
ដកដង្ហើមឮដូចសំឡេងហួច
រលាកត្រចៀកលើទារកទើបសម្រាល

អូនតូចៗអាចជួបរោគសញ្ញាផ្សេងទៀតនៃជំងឺរលាកទងសួតនេះ។ ប្រសិនបើប៉ាម៉ាក់មានមន្ទិលសង្ស័យជាមួយរោគសញ្ញាខាងលើនៃជំងឺនេះ សូមទៅពិគ្រោះយោបល់ជាមួយគ្រូពេទ្យជំនាញ។

តើត្រូវទៅជួបគ្រូពេទ្យនៅពេលណា?

ស្វែងរកជំនួយនៅមន្ទីរពេទ្យប្រសិនបើកូនរបស់យើង៖

ក្អួត
ដកដង្ហើមឮដូចសំឡេងហួច
ដកដង្ហើមញាប់-លើសពី៦០ដង/១នាទី
ស្ទះដង្ហើម-ប្រឹងទាញតំបន់ពោះឬតំបន់ក្រោមឆ្អឹងជំនីរពេលដកដង្ហើម
ស្ពឹកស្រពន់ឬសន្លប់បាត់ស្មារតី
ពិបាកក្នុងការផឹកឬលេប
ស្បែកឡើងខៀវជាពិសេសនៅបបូរមាត់និងជុំវិញចុងក្រចក

ទាំងនេះគឺជារោគសញ្ញាដែលគួរឲ្យបារម្ភខ្លាំងបំផុតជាពិសេសប្រសិនបើកូនរបស់យើងមានអាយុតិចជាង១២សប្ដាហ៍ឬមានកត្តាហានិភ័យផ្សេងទៀតដែលនាំឲ្យមានជំងឺរលាកទងសួតដែលរួមមានការសម្រាលដែលមិនគ្រប់ខែឬប្រភេទជំងឺបេះដូងឬសួតមួយចំនួនទៀត។

មូលហេតុ

តើអ្វីដែលបង្កឲ្យមានជំងឺរលាកទងសួត?

វីរុសរលាកទងសួតនេះវាយប្រហារបំពង់ខ្យល់តូចៗនៅក្នុងសួតហើយបង្កជាមេរោគដែលបណ្ដាលឲ្យទងសួតហើមនិងរលាកហើយសារជាតិស្លេស្មកើនឡើងបង្កការកកស្ទះសម្រាប់ខ្យល់ដង្ហើមចេញចូល។

ការរីករាលដាលនៃវីរុសRSVដែលតែងតែបង្ករោគលើកុមារក្រោមអាយុ២ឆ្នាំដែលច្រើនកើតនៅរដូវរងា។ ជំងឺរលាកទងសួតអាចបង្កដោយវីរុសផ្សេងទៀតរួមមានវីរុសដែលបង្កជំងឺផ្ដាសាយ ឬផ្ដាសាយធំ។ ដោយសារតែមូលហេតុទាំងនេះទារកគឺងាយនឹងបង្ករោគម្ដងទៀតជាមួយវីរុសRSVនេះ។

ជំងឺរលាកទងសួតគឺមានការឆ្លងខ្លាំងណាស់។ ការបង្ករោគដោយវីរុសអាចសាយភាយតាមរយៈតំណក់ទឹកតូចៗនៅក្នុងខ្យល់នៅពេលអ្នកជំងឺក្អកកណ្ដាស់ឬសូម្បីតែនិយាយ។ មនុស្សម្នាក់អាចឆ្លងគ្រាន់តែប៉ះពាល់វត្ថុនានាដូចជាកន្សែងជូតខ្លួនឬតុក្កតាឬបន្ទាប់ពីការប៉ះពាល់ភ្នែកច្រមុះឬមាត់។

អត្ថបទគួរអាន៖

កត្តាហានិភ័យ

តើអ្នកណាងាយនឹងកើតជំងឺរលាកទងសួតនេះ?

ជំងឺរលាកទងសួតគឺជាជំងឺដែលឧស្សាហ៍ជួយប្រទះ និងប៉ះពាល់ទៅលើមនុស្សគ្រប់វ័យប៉ុន្តែច្រើនតែកើតឡើងលើកុមារតូចៗនិងទារក។ យើងអាចបង្ការជំងឺនេះដោយកាត់បន្ថយកត្តាហានិភ័យមួយចំនួន។ សូមប្រឹក្សាយោបល់បន្ថែមជាមួយគ្រូពេទ្យជំនាញ។

តើកត្តាអ្វីខ្លះដែលបង្កើនហានិភ័យដល់ជំងឺរលាកទងសួត?

មានកត្តាជាច្រើនដែលបង្កជាហានិភ័យដល់ជំងឺរលាកទងសួតមានដូចជា៖

ទារកអាយុក្រោម៣ខែ
ទារកកើតមិនគ្រប់ខែ
មានជំងឺបេះដូងឬសួតដោយមិនដឹងខ្លួន
ប្រព័ន្ធភាពស៊ាំខ្សោយ
ប៉ះពាល់ជាមួយផ្សែងបារី
ទារកដែលមិនបានបៅដោះម្ដាយ ព្រោះទឹកដោះម្ដាយជួយបង្កើនប្រព័ន្ធភាពស៊ាំ
ប៉ះពាល់ជាមួយដែលអ្នកដែលមានជំងឺ
នៅកន្លែងដែលមានមនុស្សច្រើន

ការព្យាបាល

ព័ត៌មានដែលផ្ដល់ឲ្យនៅទីនេះគឺមិនមែនសម្រាប់បង្រ្គប់រាល់ដំបូន្មានវេជ្ជសាស្ត្រណាមួយឡើយ ត្រូវតែទៅពិភាក្សាជាមួយគ្រូពេទ្យជំនាញសម្រាប់ព័ត៌មានបន្ថែម។

តើការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យលើជំងឺរលាកទងសួតដោយរបៀបណា?

គ្រូពេទ្យនឹងធ្វើការពិនិត្យរាងកាយនិងប្រើឧបករណ៍ស្តេតូដើម្បីស្ដាប់ចង្វាក់ដង្ហើម។ ប្រសិនបើកូនមានហានិភ័យទៅនឹងជំងឺរលាកទងសួតយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរគ្រូពេទ្យអាចនឹងធ្វើតេស្តមួយចំនួនទៀតដូចជា៖

អ៊ិចរេទ្រូង៖ រកមើលរោគសញ្ញានៃជំងឺរលាកសួត
កោសសំណាកពីច្រមុះបំពង់ក៖ គ្រូពេទ្យនឹងយកសំឡីត្បារយកសំណាកពីច្រមុះទារកដើម្បីធ្វើជាគំរូសំរាប់ធ្វើតេស្តរកមេរោគ។
តេស្តឈាម៖ ដើម្បីរាប់គ្រាប់ឈាមស។ការពិនិត្យរកអុកស៊ីហ្សែនក្នុងឈាមក៏អាចនឹងធ្វើឡើងដែរ។

គ្រូពេទ្យក៏អាចពិនិត្យរករោគសញ្ញានៃការកង្វះជាតិទឹកក្នុងខ្លួនជាពិសេសប្រសិនបើកុមារក្អួតឬពិបាកក្នុងការញ៉ាំអាហារ។រោគសញ្ញារួមមានភ្នែកបើកមិនរួច ស្ងួតមាត់ និងស្បែកគ្មានសកម្មភាពនិងនោមតិចឬអត់ទាល់តែសោះ។

តើជំងឺរលាកទងសួតព្យាបាលដោយរបៀបណា?

យើងអាចគ្រប់គ្រងរោគសញ្ញានៃជំងឺរលាកទងសួតនៅឯផ្ទះបាន ដោយឲ្យកូនៗទទួលទានទឹកឲ្យបានគ្រប់គ្រាន់ដើម្បីជៀសវាងការកង្វះជាតិទឹក។ ប្រសិនបើកូនយើងហៀរសំបោរគួរប្រើស៊ឺរាំងbulbសម្រាប់កម្ចាត់ស្លេស្មចេញ។ ប្រើថ្នាំបញ្ចុះកម្ដៅ(ដូចជាacetaminophenឬibuprofen)។ ហាមឲ្យថ្នាំaspirinទៅឲ្យកុមារដែលមានអាយុក្រោម១៦ឆ្នាំព្រោះនឹងធ្វើឲ្យកុមារមានហានិភ័យទៅនឹងជំងឺReye’s syndrome។

ហាមប្រើប្រាស់ថ្នាំដែលគ្មានវេជ្ជបញ្ជាដើម្បីបំបាត់ក្អក។ ម្យ៉ាងទៀតគួរប្រុងប្រយ័ត្នរាល់ឱសថត្រូវតែអានការណែនាំតាមយីហោដែលអ្នកបានជាវ។

គ្រូពេទ្យអាចចេញថ្នាំសម្រួលដល់ការរលាកទងសួតប្រសិនបើកូនៗរបស់យើងមានបង្ហាញនូវអាការៈប្រតិកម្មណាមួយ។ ក្នុងករណីធ្ងន់ធ្ងរកូនរបស់យើងអាចត្រូវទៅសម្រាកនៅមន្ទីរពេទ្យ ឬប្រើប្រាស់អុកស៊ីហ្សែននៅផ្ទះ។

ទម្លាប់រស់នៅនិងបែបផែនជីវិត

តើទម្លាប់រស់នៅបែបណាជួយដល់ការពន្យឺតនៃការលូតលាស់នៃជំងឺរលាកទងសួត?

យើងអាចគ្រប់គ្រងជំងឺតាមគន្លឹះដូចខាងក្រោម៖

បន្សើមខ្យល់:៖ ប្រសិនបើខ្យល់នៅក្នុងបន្ទប់កូនៗយើងស្ងួតគួរប្រើឧបករណ៍បន្សើមខ្យល់(humidifier)។ការធ្វើបែបនេះបានញឹកញាប់គឺដើម្បីបង្ការបាក់តេរីនិងមេរោគផ្សិតកកើតឡើង។
ឲ្យកូនៗអង្គុយឲ្យត្រង់៖ ដើម្បីងាយស្រួលក្នុងការដកដង្ហើម។
ឲ្យកូនៗផឹកទឹកឲ្យបានច្រើន៖ ដើម្បីបង្ការកង្វះជាតិទឹកយើងអាចឲ្យកូនផឹកទឹកឬទឹកផ្លែឈើ។
ប្រើទឹកបន្តក់ច្រមុះ(saline)សម្រាប់ការពារការកកស្ទះ។
ប្រើថ្នាំបញ្ចុះកំដៅ៖ ដូចជាacetaminophen(Tylenol)ដែលជួយបំបាត់ឈឺបំពង់ក និងបង្កើនការទទួលទានទឹក។ ហាមប្រើថ្នាំaspirin។ ថ្នាំក្អកដែលអាចទិញបានខ្លួនឯងគឺមិនប្រើលើកុមារក្រោមអាយុ២ឆ្នាំនោះទេ។
រក្សាកន្លែងកូនៗមិនឲ្យមានផ្សែង៖ រាល់ផ្សែងទាំងអស់អាចធ្វើឲ្យរោគសញ្ញានៃប្រព័ន្ធដង្ហើមលេចឡើង។
សម្អាតដៃឲ្យបានញឹកញាប់៖ដើម្បីបង្ការការចម្លងមេរោគ។
ជៀសវាងការប៉ះពាល់ជាមួយក្មេងដទៃ៖ ដែលមានជំងឺរលាកទងសួតឬមានជំងឺការរលាកផ្លូវដង្ហើមខាងលើ(URTI)។

ទោះបីជាឱសថនៅផ្ទះអាចបន្ធូររោគសញ្ញានៃជំងឺរលាកទងសួតក៏ដោយ កុមារគួរតែសម្រាកនៅមន្ទីរពេទ្យសម្រាប់ករណីធ្ងន់ធ្ងរដូចជាដង្ហើមខ្លី ដកដង្ហើមញាប់ មិនឃ្លានអាហារ ឬក្អួត។ ទៅជួបគ្រូពេទ្យឯកទេសរោគកុមារឲ្យបានទាន់ពេលនឹងអាចជួយបញ្ឈប់ជំងឺធ្ងន់ធ្ងរដូចជាជំងឺហឺតឬជំងឺរលាកសួត។ ប៉ាម៉ាក់គួរលើកទឹកចិត្តឲ្យកូនៗញ៉ាំទឹកឲ្យបានទៀងទាត់ជាពិសេសប្រសិនបើពេលកូនៗក្អួត។ ឱសថដែលបានចេញសម្រាប់កូនយើងអាចជួយព្យាបាលជំងឺក្នុងរយៈពេល៧-១០ថ្ងៃ។

អត្ថបទគួរអាន៖

What Is Bronchiolitis (ស្វែងយល់ពី​ជំងឺ​រលាក​ទង​សួត)

និយមន័យ

រោគ​សញ្ញា

មូលហេតុ

កត្តា​ហានិភ័យ

ការព្យាបាល

ទម្លាប់​រស់​នៅ​និង​បែប​ផែន​ជីវិត

What Is Bronchiolitis (ស្វែងយល់ពីជំងឺរលាកទងសួត)

រោគសញ្ញា

កត្តាហានិភ័យ

ទម្លាប់រស់នៅនិងបែបផែនជីវិត