និយមន័យ

១- អ្វីជាជំងឺរលាកទងសួត?

ជំងឺរលាកទងសួតចែកជាពីរប្រភេទ៖

– រលាកទងសួតស្រួចស្រាវ៖ ជាការបង្ករោគរយៈពេលខ្លី បណ្ដាលឲ្យទងសួតហើម និងពេញទៅដោយស្លេស្ម (Mucus)។ ប្រភេទរលាកស្រួចស្រាវនេះ ជាទូទៅមានរយៈពេលត្រឹមតែ ២-៣ សប្ដាហ៍ប៉ុណ្ណោះ។

– រលាកទងសួតរ៉ាំរ៉ៃ៖ ជាការរលាកបំពងទងសួតញឹកញាប់ ជាទូទៅ បណ្ដាលមកពីការជក់បារី។ ជំងឺនេះអាចមានរយៈពេលរាប់ខែ ឬអាចដល់រាប់ឆ្នាំ ហើយក៏ធ្ងន់ធ្ងរជាងជំងឺរលាកទងសួតស្រួចស្រាវដែរ។

២- ជំងឺរលាកទងសួតកើតឡើងញឹកញាប់ដែរទេ?

រលាកទងសួត (Bronchitis) កើតមានញឹកញាប់ណាស់ ហើយអាចកើតលើមនុស្សគ្រប់វ័យ។ ប៉ុន្តែយើងនៅតែអាចគ្រប់គ្រងបាន ដោយកាត់បន្ថយកត្តាគ្រោះថ្នាក់របស់ជំងឺ។ សូមពិគ្រោះជាមួយគ្រូពេទ្យ ដើម្បីដឹងព័ត៌មានបន្ថែម។

រោគសញ្ញា

៣- រោគសញ្ញាជំងឺរលាកទងសួតមានអ្វីខ្លះ?

រោគសញ្ញាជំងឺរលាកទងសួត ជាទូទៅ មានដូចជា៖

– ក្អកជាប់រយៈពេលវែង

– ក្អកមានស្លេស្មច្រើន ពេលខ្លះអាចមានឈាមមកជាមួយ

– អស់កម្លាំង

– ពិបាកដកដង្ហើម

– គ្រុនក្ដៅ

– ឈឺទ្រូង

បើយើងមានជំងឺរលាកទងសួតស្រួចស្រាវ អាចនឹងក្អកញឹកញាប់ រយៈពេលរហូតដល់ ២-៣ សប្ដាហ៍ បន្ទាប់ពីមានការរលាក។ ប៉ុន្តែបើយើងមានជំងឺនេះប្រភេទរ៉ាំរ៉ៃវិញ អាចនឹងមានរោគសញ្ញាដូចគ្នា តែនឹងវិវត្តធ្ងន់ទៅៗ។ លើសពីនេះ អាចនៅមានរោគសញ្ញាមិនបានរៀបរាប់ខាងលើ បើមានចម្ងល់ណាមួយពាក់ព័ន្ធរោគសញ្ញាជំងឺរលាកទងសួត សូមពិគ្រោះជាមួយគ្រូពេទ្យបន្ថែម។

៤- ពេលណាត្រូវជួបពេទ្យ?

សូមទៅជួបពេទ្យ បើយើងមានប្រទះរោគសញ្ញាដូចខាងក្រោម៖

– រោគសញ្ញាមានរយៈពេលយូរជាង ៣សប្ដាហ៍

– គ្រុនក្ដៅ ហើយមានសីតុណ្ហភាពក្នុងខ្លួនឡើងខ្ពស់

– មានស្លេស្ម តែគ្មានពណ៌

– ក្អកមានឈាម

– ហត់។

មូលហេតុបង្ក

៥- ជំងឺរលាកទងសួតបង្កដោយមូលហេតុអ្វីខ្លះ?

ជំងឺរលាកទងសួតស្រួចស្រាវ ជាទូទៅ បង្កដោយវីរុស ហើយវីរុសទាំងនោះ ជាប្រភេទដូចទៅនឹងវីរុសបង្កជំងឺផ្ដាសាយ និងគ្រុនក្ដៅដែរ។ ចំពោះករណីជំងឺរលាកទងសួតរ៉ាំរ៉ៃវិញ ជាញឹកញាប់ បង្កដោយការជក់បារី។ តែទោះយ៉ាងនេះក្ដី ខ្យល់ពុល ធូលី និងឧស្ម័នពុលក្នុងបរិយាកាស ឬនៅកន្លែងធ្វើការ សុទ្ធតែអាចធ្វើឲ្យស្ថានភាពជំងឺកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរ។

កត្តាប្រឈម

៦- តើកត្តាប្រឈមអ្វីខ្លះដែលនាំឲ្យកើតជំងឺនេះ?

មានកត្តាប្រឈមជាច្រើននាំឲ្យយើងកើតមានជំងឺរលាកទងសួត ដូចជា៖

– ជក់បារីច្រើន៖ ព្រោះថាការជក់បារី ជាកត្តាមួយដែលនាំឲ្យប្រឈមខ្ពស់កើតជំងឺនេះ។

– ប្រព័ន្ធភាពស៊ាំខ្សោយ៖ បញ្ហានេះកើតឡើង ដោយសារតែគ្នាយើងជំងឺស្រួចស្រាវផ្សេងទៀត ដូចជា ផ្ដាសាយ ឬបណ្ដាលមកពីជំងឺរ៉ាំរ៉ៃ នាំឲ្យខូចដល់ប្រព័ន្ធការពាររាងកាយ។

– កត្តាអាយុ៖ មនុស្សចាស់ ទារក និងក្មេងតូចៗ ងាយនឹងមានការបង្ករោគ បង្កជាជំងឺនេះណាស់។

– បរិស្ថានជុំវិញខ្លួន៖ ធ្វើការក្នុងបរិយាកាសសម្បូរសារធាតុធ្វើឲ្យរលាកសួត ដូចជា គ្រាប់ធញ្ញជាតិ វាយនភណ្ឌ ឬប៉ះពាល់ជាមួយផ្សែងសារធាតុគីមី។

– ច្រាលអាស៊ីដក្រពះ៖ ករណីនេះ នឹងធ្វើឲ្យក្រហាយទ្រូង (Heartburn) ធ្ងន់ធ្ងរ និងញឹកញាប់ អាចបង្កឲ្យរលាកដល់បំពង់អាហារ កាន់តែងាយវិវត្តទៅជាជំងឺរលាកទងសួត។

អត្ថបទពាក់ព័ន្ធ៖

រោគវិនិច្ឆ័យ និងការព្យាបាល

ព័ត៌មានទាំងនេះ មិនអាចយកទៅប្រើប្រាស់គ្រប់ប្រភេទជំងឺទេ។ គួរពិភាក្សាជាមួយគ្រូពេទ្យជំនាញសម្រាប់ព័ត៌មានបន្ថែម។

៧- គួរធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យដោយវិធីណា?

បន្ទាប់ពីសួរនាំពីរោគសញ្ញា គ្រូពេទ្យនឹងធ្វើស្តេតូស្កូប (Stethoscope) ដើម្បីស្ដាប់សួត ក៏ដូចជាចង្វាក់ដង្ហើម។ ការធ្វើតេស្តផ្សេងៗ អាចនឹងតម្រូវឲ្យធ្វើ ដូចជា៖

– ថតកាំរស្មីអ៊ិចនៅទ្រូង៖ ដើម្បីដឹងពីមូលហេតុនៃរោគសញ្ញា។

– ធ្វើតេស្តទៅលើកំហាក (Sputum test)៖ ជាការធ្វើតេស្តលើកំហាកស្លេស្ម របស់យើង ក្អកចេញពីសួត។ តេស្តនេះអាចកំណត់ ថាតើយើងឈឺ បណ្ដាលមកពីវីរុស ឬអត់។

– ធ្វើតេស្តលើមុខងារសួត៖ ដើម្បីអាចវាស់វែងពីបរិមាណខ្យល់សួតអាចទទួលបាន និងសួតបញ្ចេញខ្យល់កម្រិតណា។ បន្ថែមលើនេះ តេស្ត ក៏អាចពិនិត្យមើលតើមានសញ្ញាជំងឺហឺត ឬជំងឺធ្លាយថង់សួត (emphysema) ដែរ ឬទេ។

៨- ព្យាបាលដោយវិធីណា?

បើយើងមានជំងឺរលាកទងសួតរ៉ាំរ៉ៃ គ្រូពេទ្យអាចនឹងចេញវេជ្ជបញ្ជា ឲ្យប្រើថ្នាំប្រភេទខ្លះ អាចជួយបន្ថយរោគសញ្ញា។ ចំពោះថ្នាំគ្រូពេទ្យចេញឲ្យប្រើញឹកញាប់ រួមមាន៖

– ថ្នាំផ្សះ៖ ថ្នាំប្រភេទនេះ អាចនឹងមិនមានសកម្មភាពល្អចំពោះជំងឺរលាកទងសួតឡើយ ប៉ុន្តែគ្រូពេទ្យអាចនឹងឲ្យថ្នាំនេះប្រើ ដើម្បីការពារគ្រោះថ្នាក់នៃការបង្ករោគដោយបាក់តេរី បើសិនយើងមានប្រព័ន្ធភាពស៊ាំចុះខ្សោយ។

– ថ្នាំក្អក៖ អាការៈក្អកច្រើនពេក អាចធ្វើឲ្យបំពងក និងទងសួតមានរបួស។ បើសិនអាការៈក្អក ធ្វើឲ្យប៉ះពាល់ដល់ដំណេកយើង គ្រូពេទ្យអាចនឹងចេញថ្នាំក្អកឲ្យយើងលេប។

– ថ្នាំផ្សេងៗទៀត៖ បើយើងមានអាលែកហ្ស៊ី ជំងឺហឺត ឬជំងឺស្ទះសួតរ៉ាំរ៉ៃ (COPD- chronic obstructive pulmonary disease) គ្រូពេទ្យអាចនឹងឲ្យប្រើថ្នាំហឺត ឬថ្នាំផ្សេងទៀត ដើម្បីបន្ថយការរលាក និងថ្នាំពង្រីកទងសួត។

បើយើងមានជំងឺរលាកទងសួតរ៉ាំរ៉ៃ ជាចាំបាច់ អាចនឹងត្រូវស្ដារនីតិសម្បទាឡើងវិញ។ ការព្យាបាលនេះ នឹងធ្វើឲ្យយើងមានជំងឺ ហាត់ដកដង្ហើម អាចជួយឲ្យយើងដកដង្ហើមកាន់តែស្រួល និងបង្កើនសមត្ថភាពហាត់ប្រាណ។

ផ្លាស់ប្តូរទម្លាប់រស់នៅ

៩- ទម្លាប់រស់នៅ

ផ្លាស់ប្តូរទម្លាប់រស់នៅ និងវិធីព្យាបាលនៅផ្ទះ អាចជួយបង្ការ និងគ្រប់គ្រងស្ថានភាពជំងឺបាន ដូចជា៖

– ឈប់ជក់បារី

– ពាក់ម៉ាស់មុខ នៅពេលដែលចេញក្រៅប៉ះបរិយាកាសដែលពុល ពិសេសពេលចេញក្រៅផ្ទះ ឬសម្អាតផ្ទះ។

– គួរប្រើម៉ាស៊ីនផ្ដល់សំណើម ដើម្បីផ្ដល់កម្ដៅ និងសំណើម ដើម្បីជួយបន្ថយអាការៈក្អក និងកាត់ស្លេស្ម ធ្វើឲ្យងាយបញ្ចេញមកក្រៅ។

ក្នុងករណីមានសំណួរ ឬមន្ទិលសង្ស័យជុំវិញសុខភាពអ្នក ជម្រើសល្អបំផុត សូមពិគ្រោះ និងប្រឹក្សាយោបល់ផ្ទាល់ជាមួយគ្រូពេទ្យជំនាញ។ Hello Health Group មិនចេញវេជ្ជបញ្ជា មិនធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យ ឬព្យាបាលជូនទេ៕

Bronchitis (ជំងឺរលាកទងសួត)