Male Hypogonadism (ជំងឺខ្សោយអ័រម៉ូនភេទបុរស)
និយមន័យ
១‑ អ្វីទៅជាជំងឺខ្សោយអ័រម៉ូនភេទបុរស?
ជំងឺខ្សោយអ័រម៉ូនភេទប្រុស កើតឡើងនៅពេលខ្លួនប្រាណយើងបញ្ចេញអ័រម៉ូនតេស្តូស្តេរ៉ូនមិនគ្រប់គ្រាន់ ឬមិនអាចផលិតមេជីវិតឈ្មោលបានគ្រប់គ្រាន់ ឬមានបញ្ហាទាំង ២ តែម្តង។ អ័រម៉ូននេះ មានតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ ក្នុងការលូតលាស់ និងការវិវត្តផ្លូវភេទបុរស។
ជំងឺនេះអាចមានតាំងពីកំណើត ឬពេលណាមួយជីវិត តែច្រើនកើតដោយសារការរងរបួស ឬការបង្ករោគណាមួយ។ ផលវិបាករបស់ជំងឺខ្សោយអ័រម៉ូនភេទបុរស អាស្រ័យលើមូលហេតុ និងពេលវេលាជំងឺ។ ប្រភេទខ្លះ អាចព្យាបាលដោយការប្រើអ័រម៉ូនតេស្តូស្តេរ៉ូនបាន។
២‑ ជំងឺខ្សោយអ័រម៉ូនភេទបុរសកើតញឹកញាប់ដែរទេ?
ជំងឺខ្សោយអ័រម៉ូនភេទបុរស អាចកើតមានលើបុរសគ្រប់វ័យ តែញឹកញាប់ជាងគេ ចំពោះមនុស្សចាស់។បុរសច្រើនជាង ៦០% មានអាយុលើសពី ៦៥ឆ្នាំ មានកម្រិតអ័រម៉ូនតេស្តូស្តេរ៉ូនទាបជាងកម្រិតធម្មតា អំឡុងវ័យចន្លោះ ៣០-៣៥ ឆ្នាំ។
រោគសញ្ញា
៣‑ រោគសញ្ញាជំងឺខ្សោយអ័រម៉ូនភេទបុរសមានអ្វីខ្លះ?
កង្វះអ័រម៉ូនតេស្តូស្តេរ៉ូន អាចបណ្តាលឲ្យមានរោគសញ្ញាជាច្រើន អាស្រ័យលើកត្តាមួយចំនួនដូចជា៖
– វ័យពេលកើតជំងឺ
– កម្រិតកង្វះអ័រម៉ូនតេស្តូស្តេរ៉ូន
– រយៈពេលកើតជំងឺ
– ក្មេងជំទង់ៗ និងក្មេងៗ ដែលមិនទាន់វិវត្តលក្ខណៈភេទពេញលេញ នឹងមើលទៅក្មេងជាងអាយុពិត។
ក្នុងករណីនេះ អ្នកជំងឺអាចនឹងមានប្រដាប់ភេទតូច មានរោមលើមុខតិចតួច សម្លេងមិនសូវធំ និងមិនងាយឡើងសាច់ដុំ ទោះបីខំហាត់ប្រាណក៏ដោយ។
រោគសញ្ញាខ្សោយអ័រម៉ូនភេទពេលចាប់ផ្តើមពេញវ័យ៖
– មិនមានការវិវត្តន៍លក្ខណៈភេទទីពីរ
– ពងស្វាសតូច
– ដោះឡើងធំ
រោគសញ្ញាខ្សោយអ័រម៉ូនភេទលើមនុស្សពេញវ័យហើយ៖
– អសមត្ថភាពផ្លូវភេទ (លិង្គមិនឡើងរឹង)
– មេជីវិតឈ្មោលតិច
– បាក់ទឹកចិត្ត
– ថយចំណង់ផ្លូវភេទ
– អស់កម្លាំង
– គេងមិនលក់ស្រួល
– សាច់ដុំ និងកម្លាំងកាយថយចុះ
– ជ្រុះសក់ និងរោម (រោមប្រដាប់ភេទ រោមក្លៀក រោមមុខ)
– ពុកឆ្អឹង និងកំហាប់ឆ្អឹងថយចុះ
– កើនឡើងខ្លាញ់ក្នុងខ្លួន
– ដោះឡើងធំ
– ក្តៅមុខ ក្តៅមាត់
– បែកញើសច្រើន
– អារម្មណ៍មិនមូល និងឆាប់អស់កម្លាំង។
បញ្ហានេះអាចមានរោគសញ្ញាផ្សេងៗមិនបានរៀបរាប់នៅខាងលើ។ បើមានការបារម្ភពីរោគសញ្ញាណាមួយនោះ សូមទៅពិគ្រោះជាមួយគ្រូពេទ្យ។
៤‑ ពេលណាត្រូវទៅជួបពេទ្យ?
បើសិនជាអ្នកមានរោគសញ្ញាណាមួយដូចបានរៀបរាប់ខាងលើ ឬមានសំណួរពាក់ព័ន្ធរោគសញ្ញា សូមទៅពិគ្រោះជាមួយគ្រូពេទ្យ។ រាងកាយមនុស្សម្នាក់ៗមានលក្ខណៈខុសៗគ្នា អ្វីល្អបំផុតត្រូវជួបគ្រូពេទ្យដើម្បីប្រឹក្សា និងពិនិត្យឲ្យបានទាន់ពេល។
មូលហេតុបង្ក
៥‑ មូលហេតុបង្កឲ្យមានជំងឺខ្សោយអ័រម៉ូនភេទបុរស
ខ្សោយអ័រម៉ូនភេទបុរស សំដៅលើការខ្សោយមុខងារណាមួយ ឬទាំងពីរ មានផលិតមេជីវិតឈ្មោល និងផលិតអ័រម៉ូនតេស្តូស្តេរ៉ូន។ មូលហេតុបង្កជំងឺនេះមានជាច្រើនដូចជា៖
– ខ្សោយអ័រម៉ូនភេទដោយសារក្រពេញខ្លួនឯង ពងស្វាសមិនឆ្លើយតបនឹងការភ្ញោចរបស់អ័រម៉ូន។ នេះអាចមកពីជំងឺពីកំណើតមួយចំនួន ដូចជាបណ្តុំរោគសញ្ញា Klinefelter ឬដោយសារព្យាបាលដោយកាំរស្មី សារធាតុគីមី ជំងឺស្រឡទែន ដុំសាច់ ឬការប៉ះទង្គិចលើពងស្វាស។
– ឯខ្សោយក្រពេញភេទទីពីរវិញ គឺមកពីបញ្ហានៅត្រង់ក្រពេញអ៊ីប៉ូតាឡាមុស ឬក្រពេញអ៊ីប៉ូភីស ដែលជាក្រពេញចម្បង បញ្ចេញអ័រម៉ូនទៅភ្ញោចពងស្វាសឲ្យបញ្ចេញអ័រម៉ូនតេស្តូស្តេរ៉ូន។
មូលហេតុខ្សោយក្រពេញភេទទីពីរ រួមមាន៖
– កង្វះសារធាតុចិញ្ចឹម
– ជំងឺឆ្លងតាមប្រព័ន្ធឈាមមួយចំនួន
– ស្រ្តេស
– ផលរំខាននៃថ្នាំ
– ក្រិនថ្លើម
– សារធាតុពុលផ្សេងៗ (ស្រានិងលោហធាតុ)
– ធាត់ខ្លាំងពេក
Andropause គឺជាពាក្យសម្រាប់ពណ៌នា ករណីថយចុះអ័រម៉ូនតេស្តូស្តេរ៉ូនទៅតាមអាយុ។ កម្រិតអ័រម៉ូននេះ កើនឡើងខ្លាំងរហូតដល់អាយុ ១៧ឆ្នាំ ហើយនឹងចាប់ផ្តើមថយចុះប្រមាណ ១,២-២% ជារៀងរាល់ឆ្នាំចាប់ពីអាយុ ៤០ឆ្នាំឡើងទៅ។
កត្តាប្រឈម
៦‑ កត្តាប្រឈមជំងឺខ្សោយអ័រម៉ូរភេទបុរស
យើងអាចប្រឈមកើតជំងឺនេះ បើសិនជាស្ថិតនៅក្នុងស្ថានភាពសុខភាពណាមួយដូចខាងក្រោយ៖
– បណ្តុំរោគសញ្ញា Kallmann syndrome
– ពងស្វាសមិនចុះក្រោមពេលនៅក្មេង
– ជំងឺស្រឡទែន ប៉ះពាល់ដល់ពងស្វាស
– ប៉ះទង្គិចលើពងស្វាស
– ដុំសាច់នៅនឹងពងស្វាស ឬក្រពេញអ៊ីប៉ូភីស
– បណ្តុំរោគសញ្ញា Klinefelter syndrome
– ជាតិដែកក្នុងខ្លួនច្រើនពេក
– ធ្លាប់ធ្វើការព្យាបាលដោយគីមី ឬសារធាតុវិទ្យុសកម្ម
– ស្ទះដង្ហើមពេលគេងមិនបានព្យាបាល
ជំងឺខ្សោយអ័រម៉ូនភេទបុរស អាចជាជំងឺតំណពូជ។ បើសិនជាក្នុងប្រវត្តិគ្រួសារមានកត្តាប្រឈមណាមួយ សូមពិគ្រោះជាមួយគ្រូពេទ្យអ្នក។
អត្ថបទពាក់ព័ន្ធ៖
រោគវិនិច្ឆ័យ និងការព្យាបាល
ព័ត៌មាននេះមិនអាចយកទៅប្រើប្រាស់គ្រប់ជំងឺនោះទេ។ គួរតែពិភាក្សា ជាមួយគ្រូពេទ្យសម្រាប់ព័ត៌មានបន្ថែម។
៧- គួរធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យដោយវិធីណា?
គ្រូពេទ្យនឹងពិនិត្យមើលការវិវត្តលក្ខណៈភេទរបស់អ្នក ដូចជា រោមលើប្រដាប់ភេទ សាច់ដុំ និងទំហំពងស្វាស មើលថាសមនឹងអាយុពិត ឬយ៉ាងណា។ គ្រូពេទ្យនឹងសុំពិនិត្យមើលកម្រិតអ័រម៉ូនតេស្តេស្តូរ៉ូនក្នុងឈាម បើឃើញថាមានអាការៈ ឬសញ្ញាណាមួយនៃជំងឺខ្សោយអ័រម៉ូនភេទបុរស។
រកឃើញបានទាន់ពេលចំពោះក្មេងប្រុស អាចចៀសវាងបញ្ហាពេញវ័យយឺតពេលបាន។ ហើយការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យបានទាន់ពេល ចំពោះបុរសពេញវ័យ អាចការពារជំងឺពុកឆ្អឹង និងជំងឺមួយចំនួនធំទៀតបាន។
ការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យជំងឺខ្សោយអ័រម៉ូនភេទបុរស អាស្រ័យលើរោគសញ្ញា និងលទ្ធផលពិនិត្យកម្រិតអ័រម៉ូនតេស្តូស្តេរ៉ូនក្នុងឈាម។ ដោយសារកម្រិតអ័រម៉ូននេះប្រែប្រួល ហើយឡើងខ្ពស់ក្នុងពេលព្រឹក ដូចនេះការនិត្យឈាម ច្រើនធ្វើមុនម៉ោង ១០ ព្រឹក។
បើសិនជាការពិនិត្យខាងលើបញ្ជាក់ថា កម្រិតអ័រម៉ូនតេស្តូស្តេរ៉ូនចុះទាប គ្រូពេទ្យអាចនឹងសុំធ្វើតេស្តបន្ថែមទៀត ដើម្បីរកមូលហេតុកាន់តែច្បាស់ថាមកពី ពងស្វាស ឬក្រពេញអ៊ីប៉ូភីស ដោយតេស្តទាំងនោះមានដូចជា៖
– ពិនិត្យកម្រិតអ័រម៉ូន
– ពិនិត្យទឹកកាម
– ថតក្រពេញអ៊ីប៉ូភីស
– ពិនិត្យសេនេទិក
– ច្រឹបសាច់ក្រពេញពងស្វាស
ការពិនិត្យកម្រិតអ័រម៉ូនតេស្តូស្តេរ៉ូន មានសារៈសំខាន់ណាស់ ដើម្បីតាមដានការព្យាបាលខ្សោយអ័រម៉ូនភេទនេះ។ វាអាចជួយគ្រូពេទ្យប្រើប្រាស់កម្រិតថ្នាំ ទាំងពេលចាប់ផ្តើម និងក្រោយមកទៀតបានយ៉ាងត្រឹមត្រូវ។
៨- ព្យាបាលដោយវិធីណា?
Testosterone replacement therapy (TRT) ជាការព្យាបាលដោយអ័រម៉ូនតេស្តេស្តូរ៉ូនជំនួយពីខាងក្រៅ តាមរយៈវិធីសាស្ត្រផ្សេងៗ ដែលជាការវិធីព្យាបាលសម្រាប់ប្រុសៗមានជំងឺខ្សោយអ័រម៉ូនភេទ។
ជាធម្មតាគេឲ្យប្រើវាក្នុងទម្រង់ជា ជែលលាប បន្ទះបិតស្បែក ឬការចាក់។ ទម្រង់ជាថ្នាំគ្រាប់ គេមិនប្រើនោះទេ ដោយសារប្រឈមខ្ពស់ជាមួយផលរំខាន ដូចជា ឈឺចុកច្អល់ពោះ ជាដើម។
វិធីព្យាបាល TRT អាចបំបាត់រោគសញ្ញាជំងឺនេះបានយ៉ាងច្រើន ហើយផ្តល់ល្អមកវិញដូចជា៖
– បង្កើនចំណង់ផ្លូវភេទ
– បង្កើនសុខភាពផ្លូវចិត្ត
– បង្កើនកំហាប់ឆ្អឹង
– ជារួមគឺបង្កើនគុណភាពជីវិតតែម្តង
យ៉ាងណាវិញ វាក៏មានគុណវិបត្តិខ្លះដែរ អាចធ្វើឲ្យជំងឺក្រពេញប្រ៉ូស្តាតរីកធំ (BPH) កាន់តែធ្ងន់ធ្ងរ ពន្លឿនការវិវត្តជំងឺមហារីកក្រពេញប្រូស្តាត និងធ្វើឲ្យកាន់តែធ្ងន់ចំពោះជំងឺស្ទះដង្ហើមពេលគេង និង ជំងឺខ្សោយបេះដូង។ ដូចនេះមិនគួរទទួលយកការព្យាបាលនេះដោយមិនបានពិនិត្យមើលជំងឺផ្សេងៗជាមុនឡើយ។
សម្រាប់ប្រុសៗធ្វើការព្យាបាលដោយវិធី TRT ត្រូវទៅតាមដានជាប្រចាំ ដើម្បីដឹងពីលទ្ធផលព្យាបាល រួមមានការពិនិត្យឈាម និងការលូកស្ទាបតាមគូទផងដែរ។
វិធីព្យាបាល TRT ហាមប្រើដាច់ខាតលើបុរសមានបញ្ហាចំនួនគ្រាប់ឈាមក្រហមច្រើនជាងធម្មតា។
លទ្ធផលព្យាបាល TRT គឺអាស្រ័យលើបុគ្គលនីមួយៗ ហើយការព្យាបាលនេះ មិនមែនកំណត់ដោយសារកម្រិតអ័រម៉ូនតេស្តេស្តូរ៉ូនឡើយ។ ការព្យាបាលដោយ TRT នឹងត្រូវចាត់ទុកថាគ្មានប្រយោជនៗ បើសិនជាមិនអាចជួយប្រុសៗអាចបន្តពូជបានវិញ បើទោះជាវាជួយបន្ធូរ ឬបំបាត់រោគសញ្ញានានាអស់ក៏ដោយ។
ផ្លាស់ប្តូរទម្លាប់រស់នៅ
៩- ទម្លាប់រស់នៅ
ផ្លាស់ប្តូរទម្លាប់រស់នៅ និងវិធីព្យាបាលនៅផ្ទះ អាចជួយបង្ការ និងគ្រប់គ្រងស្ថានភាពជំងឺបាន ដូចជា៖
– សម្រកទម្ងន់
– ហាត់ប្រាណ
– កាត់បន្ថយស្រ្តេស
– គេងឲ្យបានគ្រប់គ្រាន់
– ចៀសវាងការញ៉ាំស្រា
– ផ្តាច់បារី
ក្នុងករណីមានសំណួរ ឬមន្ទិលសង្ស័យជុំវិញសុខភាពអ្នក ជម្រើសល្អបំផុត សូមពិគ្រោះ និងប្រឹក្សាយោបល់ផ្ទាល់ជាមួយគ្រូពេទ្យជំនាញ។ Hello Health Group មិនចេញវេជ្ជបញ្ជា មិនធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យ ឬព្យាបាលជូនទេ៕
គណនា BMI
បដិសេធ
Hello Health Group និង “Hello គ្រូពេទ្យ” មិនចេញវេជ្ជបញ្ជា មិនធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យ ឬព្យាបាលជូនទេ៕
What you need to know about male hypogonadism. https://www.medicalnewstoday.com/articles/307634.php. Accessed December 14, 2017.
Male hypogonadism. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/male-hypogonadism/symptoms-causes/syc-20354881. Accessed December 14, 2017.
កំណែប្រែបច្ចុប្បន្ន
16/10/2019
អត្ថបទដោយ Chamnan Amrith
ត្រួតពិនិត្យដោយ វេជ្ជ. ចាន់ ស៊ីណេត
បច្ចុប្បន្នភាពដោយ៖ Solika
ត្រួតពិនិត្យដោយ
វេជ្ជ. ចាន់ ស៊ីណេត
ឯកទេសសម្ភព និងរោគស្ត្រី · មន្ទីរពេទ្យបង្អែកមិត្តភាពកម្ពុជា-ចិន សែនសុខ
ផ្សព្វផ្សាយពាណិជ្ជកម្មតើអត្ថបទនេះមានប្រយោជន៍ដែរទេ?
ផ្សព្វផ្សាយពាណិជ្ជកម្មផ្សព្វផ្សាយពាណិជ្ជកម្ម