គ្រោះថ្នាក់ដោយសារពស់ចឹកត្រូវគេជួបប្រទះជារឿយៗ ជាពិសេសនៅតំបន់ស្រែចម្ការ ហើយក្នុងរដូវមានទឹកជំនន់បែបនេះទៀត អាចរឹតតែមានច្រើនករណី។ ថ្វីបើដំបូងត្រឹមជាស្នាមខាំរបួសតូចក៏ពិតមែន ប៉ុន្តែក្នុងករណីខ្លះវាអាចបណ្ដាលជាជំងឺធ្ងន់ធ្ងរភ្លាមៗ និងអាចបណ្ដាលឲ្យស្លាប់ក៏មាន ប្រសិនបើមិនមានការព្យាបាលត្រឹមត្រូវ និងទាន់ពេលវេលា។

ខាងមន្ទីរពេទ្យកាលម៉ែត្របានបានបង្ហាញពីប្រភេទពស់ពិស និង របៀបជួយសង្គ្រោះបឋម នៅពេលមានសត្វពស់ចឹកដូចខាងក្រោម៖

១- ប្រភេទពស់ពិស

ក្នុងចំណោមពស់ប្រមាណជិត ៦០ ប្រភេទដែលគេស្គាល់ក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ក្រុមអ្នកជំនាញខាងសត្វពស់បានសម្គាល់ឃើញថា មានពស់ពិស ១២ ប្រភេទ ជាមូលហេតុបង្កឲ្យមានគ្រោះថ្នាក់ដល់មនុស្ស។ ក្នុងនោះពស់ ៦ ប្រភេទបង្កគ្រោះថ្នាក់ញឹកញាប់ ដោយសារវារស់នៅជិតៗភូមិឋានយើងមាន៖

ពស់វែកក្របី
ពស់វែកដំបូក
ពស់ហនុមាន
ពស់ក្រាយ ឬថ្នាំងអំពៅសខ្មៅ
ពស់បៃតង ២ ប្រភេទទៀត

មាន ៥ ប្រភេទទៀតវាច្រើនរស់នៅក្នុងព្រៃឆ្ងាយពីភូមិ៖
ពស់វែករនាម
ពស់ពព្លាក់
ពស់ស្រកាចាស
ពស់ក្រាយ លឿងខ្មៅ
ពស់ក្រាយក្បាលក្រហមពស់ទី ១២ គឺពស់សមុទ្រ ដែលអាចបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់អ្នកនេសាទសមុទ្រ។

ចង់គណនាថ្ងៃសម្រាលកូន ចុចទីនេះ !

ចង់គណនាទម្ងន់ស្រ្តីពពោះ ចុចទីនេះ !

ចង់គណនាថ្ងៃមេជីវិតញីទុំធ្លាក់ ចុចទីនេះ !

ចង់ដឹងអត្ថន័យពណ៌ និងរូបរាងលាមកទារក ចុចទីនេះ !

២- ថ្នាំបន្សាបពិស

ថ្នាំបន្សាបពិសពស់ជាថ្នាំដែលធ្វើចេញពីឈាមសត្វសេះ។ ប្រសិនបើប្រើត្រឹមត្រូវវាមានប្រសិទ្ធភាពណាស់ អាចជួយជីវិតមនុស្សបានច្រើន ក៏ប៉ុន្តែវាជាថ្នាំដែលអាចបង្កឲ្យមានគ្រោះថ្នាក់ដែរ ជាពិសេសគឺប្រតិកម្មជាមួយសារធាតុដែលកើតមានក្នុងឈាមសត្វសេះ។ បើគ្មានមធ្យោបាយជួយសង្គ្រោះត្រឹមត្រូវទេ ប្រតិកម្មនេះក៏អាចបណ្ដាលឲ្យមានគ្រោះថ្នាក់ដល់ជីវិតផងដែរ។

ពស់ចឹក

៣- ការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យ

ថ្វីបើក្រោយពេលមានសត្វខាំ ស្នាមចង្កូម ២ ភាគច្រើនជាសញ្ញានៃពស់មានពិស គ្រូពេទ្យមិនអាចវិនិច្ឆ័យប្រភេទពស់បានភ្លាមៗទេ គឺត្រូវការពិនិត្យតាមដានរោគសញ្ញាមួយចំនួនមុននឹងសម្រេចប្រើថ្នាំបន្សាបពិស។ ដោយហេតុនេះ គ្រូពេទ្យតែងចង់ដឹងថា៖

តើសត្វខាំនោះជាពស់ ឬមិនមែនពស់?
បើជាពស់ តើពស់មានពិស ឬពស់គ្មានពិស?
បើជាពស់មានពិស តើការខាំនោះមានបញ្ចូលពិសវាទៅក្នុងខ្លួនអ្នករងគ្រោះ ឬទេ?

៤- រោគសញ្ញា និងការព្យាបាល

ជាការពិតថ្នាំបន្សាបពិសពស់មានប្រសិទ្ធភាពតែក្នុងករណីមានពិសពស់ចូលក្នុងខ្លួនមនុស្ស ហើយពិសនោះនៅមានសកម្មភាព មានសញ្ញា ឬអាការៈមួយចំនួនដែលគ្រូពេទ្យតាមដានស្វែងរក ហើយវត្តមានរបស់វាតម្រូវឲ្យប្រើថ្នាំបន្សាបពិសភ្លាម ទោះដឹងថាវាអាចមានប្រតិកម្មកើតឡើងក្ដី។ សញ្ញាទាំងនោះមានដូចជា៖

ធ្លាក់ត្របកភ្នែកដូចងងុយដេក
រឹងមុខមាត់ពិបាកនិយាយស្ដី
ទន់ក
ជើងដៃចេះតែកន្ទ្រាក់តិចៗ
ពិបាកដកដង្ហើមជាសញ្ញាចុងក្រោយ ដែលត្រូវព្យាបាលជាបន្ទាន់

អត្ថបទគួរអាន៖

សញ្ញាផ្សេងទៀតដែលត្រូវប្រើថ្នាំជាបន្ទាន់ដែរមាន៖

កន្លែងដែលពស់ខាំ រាលដាល (ឡើងហើម ក្រហម ) លឿន
មានចេញពងទឹកដូចរលាកភ្លើង
មានចេញស្នាមជាំលើខ្លួន
ដំបៅហូរឈាមមិនឈប់
ឡេះឡះ
គ្មានទឹកនោមជាដើម

សញ្ញាខាងលើនេះសុទ្ធតែជាសញ្ញានៃអាការៈ ដែលធ្ងន់ធ្ងរអាចគ្រោះថ្នាក់ដល់ជីវិត ក៏ប៉ុន្តែថ្នាំបន្សាបពិសប្រើទាន់ពេលវេលាអាចជួយជីវិតបាន។

ចំណុចមួយទៀតដែលជួយជីវិត គឺវិធីដែលអាចពន្យារពេលកុំឲ្យពិសចូលទៅក្នុងប្រព័ន្ធឈាមរត់លឿនពេក មានន័យថាក្រោយពស់ខាំភ្លាម គប្បីទប់អបអវយវៈដែលរងការខាំនោះកុំឲ្យសាច់ដុំកន្ត្រាក់ខ្លាំង។ ឧទាហរណ៍៖ ប្រសិនបើជើងត្រូវពស់ខាំ ការខំប្រឹងរត់ ឬដើរនឹងនាំឲ្យពិសកាន់តែឆាប់ចូលដល់ប្រព័ន្ធឈាមរត់ នឹងឆាប់ចេញរោគសញ្ញានៃពិស។ ក្នុងករណីនេះគប្បីរកអ្នកជួយគ្រា ឬសែងទៅរកកន្លែងសង្គ្រោះ ឬមន្ទីរពេទ្យ។

ចំពោះវិធីមួយចំនួនដែលធ្លាប់អនុវត្តពីមុនមក ភាគច្រើនឲ្យគុណវិបត្តិជាងឲ្យផលប្រយោជន៍ដូចជា៖

-ការចងរឹតពីខាងលើរបួស ភាគច្រើនបណ្ដាលឲ្យផ្នែកខាងក្រោមចំណងខ្វះឈាមទៅចិញ្ចឹម និងត្រូវស្លាប់ ដែលជារឿយៗតម្រូវឲ្យកាត់ចោល ដើម្បីសង្គ្រោះជីវិត។

– ការវះបើកមុខកន្លែងស្នាមខាំក្នុងបំណងឲ្យពិសហូរចេញវិញ ជួនកាលបណ្ដាលឲ្យហូរឈាមមិនឈប់ និងបាត់បង់ឈាមជាច្រើន រហូតដល់សភាពស្ហុក។

– ការបឺតជញ្ជក់កន្លែងខាំក៏មិនអាចបឺតយកពិសចេញបានដែរ។

– កន្លែងមានរបួសជាទីដែលប្រព័ន្ធការពារលើស្បែកយើងត្រូវមានចន្លោះប្រហោងអាចឲ្យមេរោគផ្សេងៗចូលបានយ៉ាងងាយ ដូចនេះការដាក់បំពោកនូវវត្ថុផ្សេងៗ ឬថ្នាំដែលមិនស្អាតអាចបន្ថែមមេរោគនឹងធ្វើឲ្យដំបៅក្លាយ។

៥- ចំណុចគួរចងចាំ និងអនុវត្ត

– ថ្នាំប្រឆាំងពិសពស់ជាឱសថដ៏សំខាន់ តែវាអាចបណ្ដាលឲ្យមានគ្រោះថ្នាក់ធ្ងន់ធ្ងរបានដែរ។

– ថ្នាំពិសពស់ ១ ដបអាចប្រើសម្រាប់បន្សាបពិសក្រុមពស់ណា ១ ដែលកបនឹងថ្នាំនោះ មិនមែនពស់គ្រប់ប្រភេទទេ។

– ថ្នាំពិសពស់មានផលប្រយោជន៍ និងប្រសិទ្ធិភាពតែកាលណាមានពិសពស់ក្នុងខ្លួនជនរងគ្រោះ ជាពិសេសក្នុងរបត់ឈាម។

– គ្រប់ករណីពស់ចឹក ឬសង្ស័យថាពស់ចឹកមិនសុទ្ធតែចាំបាច់ត្រូវចាក់ថ្នាំបន្សាបពិសទេ។

– បើមានពស់ខាំ មុនមកដល់មន្ទីរពេទ្យ គប្បីទប់អបអវយវៈដែលរងរបួសនោះកុំឲ្យវាមានចលនាខ្លាំង។ មិនត្រូវចងរឹតតឹងពីខាងលើ ឬវះបង្ហូរឈាម ឬបឺតឈាមទេ ព្រោះវានាំឲ្យខាតពេល និងអាចមានគ្រោះថ្នាក់។

– ប្រសិនបើប្រាកដជាពស់ខាំ ត្រូវប្រញាប់មកមន្ទីរពេទ្យដែលមាន ហើយអាចប្រើថ្នាំបន្សាបពិសដោយសុវត្ថិភាពបាន។

ក្នុងករណីមានសញ្ញាពិសក្នុងខ្លួនជនរងគ្រោះ ក្រុមគ្រូពេទ្យនឹងវិនិច្ឆ័យប្រភេទក្រុមពស់ដែលបង្កហេតុ ដើម្បីត្រូវប្រើថ្នាំបន្សាបឲ្យត្រូវនឹងក្រុមពស់។ ក្រោយកំណត់បានហើយក្រុមគ្រូពេទ្យ នឹងរៀបចំត្រៀមមធ្យោបាយសម្រាប់ព្យាបាលករណីមានប្រតិកម្មជាយថាហេតុ និងប្រើប្រាស់ថ្នាំបន្សាបពិស ដោយចាក់តាមសរសៃវ៉ែនផ្ទាល់ ឬលាយជាមួយសេរ៉ូម។

ជួនកាលគ្រូពេទ្យត្រូវប្រើប្រាស់មធ្យោបាយផ្សេងៗទៀតដូចជា ម៉ាស៊ីនដកដង្ហើមអុកស៊ីហ្សែន ថ្នាំជំនួយបេះដូង

ទឹកជំនន់​ សូមប្រយ័ត្នពស់ពិសទាំង ១២ ប្រភេទនេះ និងត្រូវដឹងរបៀបសង្គ្រោះបឋម

១- ប្រភេទ​ពស់​ពិស

២- ថ្នាំ​បន្សាបពិស

៣- ការ​ធ្វើ​រោគវិនិច្ឆ័យ

៤- រោគសញ្ញា និង​ការ​ព្យាបាល

៥- ចំណុច​គួរ​ចងចាំ និង​អនុវត្ត

ទឹកជំនន់ សូមប្រយ័ត្នពស់ពិសទាំង ១២ ប្រភេទនេះ និងត្រូវដឹងរបៀបសង្គ្រោះបឋម

១- ប្រភេទពស់ពិស

២- ថ្នាំបន្សាបពិស

៣- ការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យ

៤- រោគសញ្ញា និងការព្យាបាល

៥- ចំណុចគួរចងចាំ និងអនុវត្ត