និយមន័យ

១- អ្វីជាជំងឺស្លោកសាច់ដុំបេះដូង?

ជំងឺស្លោកសាច់ដុំបេះដូង កើតឡើងនៅពេលចរន្តឈាមឈប់ហូរទៅផ្នែករបស់បេះដូង ធ្វើឲ្យខូចសាច់ដុំបេះដូង។ បេះដូងត្រូវការជាចាំបាច់ ផ្គត់ផ្គង់អុកស៊ីហ្សែន និងសារធាតុចិញ្ចឹមដូចសាច់ដុំផ្សេងៗនៅរាងកាយ។ សរសៃឈាមបេះដូងធំពីរ ដឹកនាំឈាមមានអុកស៊ីហ្សែន ទៅកាន់សាច់ដុំបេះដូង ហើយក្នុងសរសៃបេះដូងមួយណាស្ទះភ្លាមៗ បេះដូងនឹងខ្វះអុកស៊ីហ្សែន ហៅថាជំងឺស្លោកសាច់ដុំបេះដូង ហើយបើពន្យារពេលព្យាបាលកាន់តែយូរ កោសិកាខ្វះអុកស៊ីហ្សែន នឹងងាប់។

២- កើតឡើងញឹកញាប់ដែរទេ?

ជំងឺនេះកើតឡើងអាចជាប់ទាក់ទងកត្តាអាយុ បើយើងកាន់តែចាស់ កត្តាប្រឈមនឹងកើនឡើង។ ចំពោះប្រុសៗ កត្តាប្រឈមកើនឡើងចាប់ពីអាយុ ៤៥ឆ្នាំ ចំពោះស្រីៗកត្តាប្រឈមកើនឡើងចាប់ពីអាយុ ៥៥ឆ្នាំ។ ប៉ុន្តែយើងនៅតែអាចគ្រប់គ្រងកត្តាប្រឈមមួយចំនួន។

រោគសញ្ញា

៣- រោគសញ្ញាមានអ្វីខ្លះ?

រោគសញ្ញាជាក់លាក់មានដូចជា ឈឺទ្រូង និងហត់ ប៉ុន្តែរោគសញ្ញាអាចប្រែប្រួលអាស្រ័យស្ថានភាពជំងឺ ហើយរោគសញ្ញាជាទូទៅមានដូចជា៖

– ហត់

– បែកញើស

– ចង្អោរ

– ក្អួត

– ថប់បារម្ភ

– ក្អក

– វិលមុខ

– បេះដូងដើរញាប់

– តឹងទ្រូង ឬណែនទ្រូង

– ឈឺទ្រូង ខ្នង ថ្គាម និងផ្នែកខាងលើរាងកាយ យូរជាង ២-៣ នាទី ម្តងបាត់ម្តងឈឺ។

ចង់គណនា BMR ចុចទីនេះ !

ចង់គណនា BMI ចុចទីនេះ !

ចង់គណនារង្វាស់ចង្វាក់បេះដូង ចុចទីនេះ !

កត់សម្គាល់រោគសញ្ញា គឺសំខាន់ណាស់ ព្រោះជំងឺប្រភេទនេះអាចមិនមានរោគសញ្ញា និងស្ថានភាពដូចគ្នាទាំងអស់ទេ។ ឈឺទ្រូង គឺរោគសញ្ញាសំខាន់ទាំងបុរស និងស្ត្រី ប៉ុន្តែរោគសញ្ញាមួយចំនួនទៀតកើតឡើងលើស្ត្រី ច្រើនជាងបុរស ដូចជា៖

– ហត់

– ឈឺថ្គាម

– ចង្អោរ

– ក្អួត

– ឈឺខ្នងផ្នែកខាងលើ

– ស្រាលក្បាលធេងធោង

ជាការពិត ស្រីៗមួយចំនួនកើតជំងឺនេះមានរោគសញ្ញាដូចផ្តាសាយធំ។

៤- ពេលណាគួរទៅជួបពេទ្យ?

ប្រសិនបើអ្នកមានរោគសញ្ញាដូចខាងលើ ឬសំណួរគប្បីពិភាក្សាជាមួយគ្រូពេទ្យ។ មនុស្សម្នាក់ៗមានរោគសញ្ញាផ្សេងគ្នា គប្បីពិគ្រោះជាមួយគ្រូពេទ្យពីអ្វីដែលល្អសម្រាប់ស្ថានភាពជំងឺ។

គាំងបេះដូង

មូលហេតុបង្ក

៥- មូលហេតុមានអ្វីខ្លះ?

ករណីក្រិនសរសៃឈាមអាក់ទែ នាំឲ្យស្ទះឈាម ជាហេតុកោសិកា និងជាលិកាទទួលឈាមមានអុកស៊ីហ្សែន មិនគ្រប់គ្រាន់តាមតម្រូវការ ហើយខាងក្រោមនេះជារោគសញ្ញាក្រិនសរសៃអាក់ទែ៖

– ខ្លាញ់៖ ញ៉ាំអាហារមានខ្លាញ់ខ្ពស់អាចកកជាកំណក។

– អាយុ៖ សមត្ថភាពបេះដូង និងសរសៃឈាម ធ្វើការដើម្បីច្របាច់ និងទទួលឈាម អាស្រ័យលើកត្តាអាយុដូចគ្នា។ សរសៃអាក់ទែអាចចុះខ្សោយ និងបាត់បង់ភាពយឺត ងាយស្រួលបង្កើតជាកំណក។

– កូលេស្តេរ៉ូលខ្ពស់៖ ជាសារធាតុពណ៌លឿងរអិល មាននៅក្នុងរាងកាយ និងចំណីអាហារមួយចំនួនយើងបរិភោគ។ សារធាតុនេះអាចកើនឡើងក្នុងឈាម ជាហេតុធ្វើឲ្យស្ទះសរសៃអាក់ទែ បង្កកំណករឹងមួយទប់ចរន្តឈាមទៅកាន់បេះដូង និងសរីរាង្គផ្សេងៗ។

នៅមានមូលហេតុមួយចំនួននាំឲ្យសរសៃអាក់ទែដូចជា៖

– ជក់បារី និងស្រូបបារី

– ថយចុះមុខងារ អាំងស៊ុយលីន ជំងឺធាត់ ឬទឹកនោមផ្អែម

– រលាកសន្លាក់ ជំងឺ Lupus (ប្រព័ន្ធភាពស៊ាំប្រឆាំងខ្លួនឯង) ឬបង្ករោគ និងរលាកមិនដឹងមូលហេតុ។

អត្ថបទគួរអាន៖

កត្តាប្រឈម

៦- កត្តាប្រឈមមានអ្វីខ្លះ?

កត្តាមួយចំនួនបង្កើនផលប៉ះពាល់នាំឲ្យប្រឈមជំងឺស្លោកបេះដូង ដូចជា៖

– សម្ពាធឈាមខ្ពស់៖ ជាកត្តាប្រឈមខ្លាំង ខណៈជាធម្មតាសម្ពាធឈាម ស្ថិតនៅក្រោម ១២០/៨០ មីល្លីម៉ែត្របារ៉ត ដោយអាស្រ័យលើអាយុ។ សម្ពាធឈាមកាន់ខ្ពស់ យើងងាយប្រឈមបញ្ហាបេះដូង ពិសេសធ្វើឲ្យខូចសរសៃឈាមបេះដូង និងបង្កើនកំណក។

– កូលេស្តេរ៉ូលខ្ពស់៖ កាលណាកម្រិតកូលេស្តេរ៉ូលខ្ពស់ក្នុងឈាមខ្ពស់ ធ្វើឲ្យយើងមានកត្តាប្រឈមខ្ពស់កើតជំងឺនេះដូចគ្នា។ ហេតុនេះត្រូវបន្ថយតាមរយៈញ៉ាំអាហារសុខភាព ឬប្រើពពួកថ្នាំ Statins (ថ្នាំបញ្ចុះជាតិខ្លាញ់)។

– ខ្លាញ់ Triglyceride ខ្ពស់៖ អាចបង្កើនកត្តាប្រឈមដូចគ្នា ព្រោះជាប្រភេទខ្លាញ់ងាយកកក្នុងសរសៃអាក់ទែ។ Triglycerides គឺទទួលពីចំណីអាហារយើងញ៉ាំ ឆ្លងចូលក្នុងចរន្តឈាម និងស្តុកក្នុងកូលេស្តេរ៉ូលខ្ពស់ នៃរាងកាយ។ ប៉ុន្តែមួយចំនួនទៀត ស្ថិតនៅក្នុងសរសៃអាក់ទែហើយបង្កើតជាកំណក។

– ជំងឺទឹកនោមផ្អែម៖ បណ្តាលឲ្យកម្រិតជាតិស្ករក្នុងឈាមខ្ពស់ខ្លាំង ធ្វើឲ្យខូចសរសៃឈាម ជាហេតុបណ្តាលឲ្យកើតជំងឺសរសៃអាក់ទែ ក៏ជាជំងឺធ្ងន់ធ្ងរជំរុញឲ្យកើតជំងឺស្លោកបេះដូង។

– ជំងឺធាត់៖ បើលើសគីឡូ នោះនឹងមានកត្តាប្រឈមខ្ពស់ដូចគ្នា

– ជក់បារី៖ បង្កឲ្យមានជំងឺប្រព័ន្ធបេះដូងផ្សេងៗ

– កត្តាអាយុ៖ បុរសប្រឈមខ្ពស់ក្រោយអាយុ ៤៥ឆ្នាំ និងស្រ្តីក្រោយអាយុ ៥៥ឆ្នាំ

– ប្រវត្តិគ្រួសារ៖ យើងអាចកើតជំងឺនេះ បើសមាជិកគ្រួសារធ្លាប់មានជំងឺបេះដូង។ ហើយកាន់ប្រឈមខ្ពស់ បើសមាជិកគ្រួសារជាបុរសជំងឺបេះដូងមុនអាយុ ៥៥ឆ្នាំ ឬសមាជិកជាស្ត្រី កើតមុនអាយុ ៦៥ ឆ្នាំ។

កត្តាផ្សេងប្រឈមផ្សេងទៀតមានដូចជា៖

– ស្ត្រេស

– អត់ហាត់ប្រាណ

– ប្រើថ្នាំញៀន

– ប្រវត្តិជំងឺបម្រុងក្រឡាភ្លើង ឬសម្ពាធឈាមខ្ពស់់អំឡុងពេលមានផ្ទៃពោះ។

រោគវិនិច្ឆ័យ និងការព្យាបាល

ព័ត៌មាននេះមិនអាចយកទៅប្រើប្រាស់គ្រប់ប្រភេទជំងឺទេ។ គួរពិភាក្សាជាមួយគ្រូពេទ្យជំនាញសម្រាប់ព័ត៌មានបន្ថែម។

៧- គួរធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យដោយវិធីណា?

គ្រូពេទ្យនឹងចាប់ផ្តើមប្រវត្តិជំងឺ និងការពិនិត្យរាងកាយប្រសិនបើសង្ស័យថាមានជំងឺនេះ បន្ទាប់មកអាចឲ្យធ្វើតេស្តមួយចំនួន ដូចជា៖

– វាស់ចង្វាក់បេះដូង (ECG)៖ ថតចង្វាក់បេះដូងដោយអេឡិត្រូត ពិនិត្យភាពខុសប្រក្រតីសកម្មភាពបេះដូង ព្រោះអាចបង្ហាញពីជំងឺនេះ។

– អេកូបេះដូង៖ ប្រើរលកសំឡេងផ្ទាល់ប៉ះបេះដូង តាមរយៈឧបករណ៍ដាក់ជាប់ទ្រូង បង្កើតជាវីដេអូរូបភាពបង្ហាញពីបេះដូង។ អេកូបេះដូង អាចប្រាប់ពីកន្លែងខូចខាត និងកន្លែងមិនច្របាច់ឈាម។

– Nuclear scan៖ គឺប្រើសារធាតុវិទ្យុសកម្មក្នុងបរិមាណតិចតួច ចាក់ចូលក្នុងសរសៃឈាម។ ពេលហាត់ប្រាណ សារធាតុនេះនឹងតាមដានបេះដូង ដោយហូរចូលក្នុងបេះដូង និងសួត ដើម្បីរកបញ្ហាលំហូររបស់ឈាម។

– ថតសរសៃឈាមបេះដូង៖ ចាក់ថ្នាំទៅក្នុងសរសៃឈាមបេះដូងជាមុន ទើបប្រើម៉ាស៊ីនកាំរស្មីអ៊ិចថត ជារួបភាពបង្ហាញលម្អិតនៅខាងក្នុងរបស់សរសៃឈាម។

– Cardiac CT scan៖ ជាតេស្តអាចបង្ហាញថាសរសៃបេះដូងឡើងកំណកស្ទះ។

– Stress test៖ ពិនិត្យចង្វាក់បេះដូង សម្ពាធឈាម និងដង្ហើម នៅពេលដើរលើម៉ាស៊ីនរត់ ឬធាក់កង់។ ធ្វើលំហាត់ប្រាណអាចធ្វើឲ្យបេះដូងច្របាច់ញាប់ជាងធម្មតា ដូច្នេះធ្វើតេស្តនេះអាចរកឃើញភាពខុសប្រក្រតីរបស់បេះដូងផងដែរ។

៨- ព្យាបាលដោយវិធីណា?

ជំងឺនេះត្រូវការព្យាបាលភ្លាមៗ ដោយចាប់ផ្តើមនៅបន្ទប់សង្គ្រោះបន្ទាន់។ ព្យាបាលដោយវះកាត់ ដើម្បីជួសជុលសរសៃឈាមស្ទះ ជួយឲ្យអាចនាំឈាមទៅចិញ្ចឹមបេះដូង។ អំឡុងពេលវះកាត់ គ្រូពេទ្យនឹងដាក់បំពង់តូចវែង ហៅថា កាតេទែ ចូលក្នុងសរសៃអាក់ទែស្ទះ។ បន្ទាប់មកផ្លុំប៉េងប៉ោងតូចមួយ ដែលមានភ្ជាប់និងកាតេទែដើម្បីសរសៃអាក់ទែម្តងទៀត ជាហេតុឲ្យឈាមហូរបាន។ គ្រូពេទ្យនឹងដាក់បំពង់តូចមានសំណាញ់នៅកន្លែងស្ទះដែលជួយការពារកុំឲ្យបិទម្តងទៀត។

ក្នុងករណីខ្លះគ្រូពេទ្យវះកាត់បង្កើតផ្លូវថ្មី ហើយវិធីនេះ នឹងប្តូរផ្លូវសរសៃអាក់ទែ និងសរសៃវែន ជួយឈាមអាចហូរជុំវិញកន្លែងស្ទះ នឹងតម្រូវឲ្យធ្វើភ្លាមៗបន្ទាប់ពីមានជំងឺស្លោក។ ប៉ុន្តែករណីខ្លះ អាចធ្វើបានក្នុងចន្លោះពី ៤-៥ ថ្ងៃបន្ទាប់ពីគ្រោះថ្នាក់ ដើម្បីទុកពេលឲ្យបេះដូងសម្រាក។

ព្យាបាលដោយប្រើថ្នាំទប់កំណកឈាមដូចជា Aspirin ប្រើសម្រាប់បំបែកកំណកឈាម ធ្វើឲ្យឈាមហូរល្អក្នុងសរសៃអាក់ទែតូចៗ ហើយប្រភេទថ្នាំទាំងនោះមានដូចជា៖

– ថ្នាំរំលាយកំណកឈាម

– ថ្នាំ Nitroglycerin អាចប្រើពង្រីកសរសៃឈាម

– ថ្នាំបន្ថយការឈឺចាប់ ជួយបន្ថយអារម្មណ៍ឈឺចាប់

– ACE inhibitors អាចបញ្ចុះសម្ពាធឈាម និងបន្ថយសម្ពាធបេះដូង

– ថ្នាំប្រឆាំងប្លាកែត Clopidogrel ប្រើសម្រាប់ការពារករណីកកថ្មីៗ ដែលជាការលូតលាស់នៃកំណកឈាមចាស់

– Beta-blockers ធ្វើឲ្យសម្ពាធឈាមថយចុះ សាច់ដុំបេះដូងបានសម្រាក។ ជួយកំណត់ភាពធ្ងន់ធ្ងរជំងឺស្លោកបេះដូង។

ផ្លាស់ប្តូរទម្លាប់រស់នៅ

៩- ទម្លាប់រស់នៅ

ផ្លាស់ប្តូរទម្លាប់រស់នៅ និងវិធីព្យាបាលនៅផ្ទះ អាចជួយបង្ការ និងគ្រប់គ្រងស្ថានភាពជំងឺបាន ដូចជា៖

– ឈប់ជក់បារី៖ ពិគ្រោះជាមួយគ្រូពេទ្យពីវិធីឈប់ និងចៀសវាងរងផ្សែងបារីពីអ្នកដទៃ។

– ព្យាបាលជំងឺផ្សេង៖ ព្យាបាលជំងឺផ្សេងៗ ដែលជាកត្តាប្រឈមសម្រាប់ជំងឺស្លោកបេះដូង ដូចជា ទឹកនោមផ្អែម សម្ពាធឈាមខ្ពស់ និងជាតិខ្លាញ់ក្នុងឈាមខ្ពស់។

– ញ៉ាំអាហារសុខភាព៖ កំណត់ការញ៉ាំតែប្រភេទខ្លាញ់ឆ្អែត និងញ៉ាំគ្រាប់ធញ្ញជាតិ ផ្លែឈើ និងបន្លែឲ្យច្រើន។ ដឹងពីកម្រិតកូលេស្តេរ៉ូលត្រឹមត្រូវជារឿងសំខាន់បំផុត ត្រូវសាកសួរគ្រូពេទ្យ។

– ហាត់ប្រាណ៖ ពិគ្រោះជាមួយគ្រូពេទ្យ មុនហាត់ប្រាណ ដើម្បីជួយឲ្យលំហូរឈាមបានល្អ។

– រក្សាទម្ងន់៖ បើលើសទម្ងន់ គប្បីពិគ្រោះជាមួយគ្រូពេទ្យ ពីវិធីសម្រកទម្ងន់។

– កាត់បន្ថយស្ត្រេស៖ អនុវត្តវិធីសុខភាពគ្រប់គ្រងស្ត្រេស ដូចជាទុកឲ្យសាច់ដុំសម្រាក និងដកដង្ហើមវែងៗ។

– តាមដានសុខភាព៖ កត្តាប្រឈមចម្បងមានដូចជា ជាតិខ្លាញ់ខ្ពស់ សំពាធឈាមខ្ពស់ និងជំងឺទឹកនោមផ្អែម មិនមានរោគសញ្ញានៅដំណាក់កាលដំបូងទេ។ រកឃើញឆាប់ និងព្យាបាលទាន់ពេល អាចកំណត់ដំណាក់កាលប្រសើរសម្រាប់សុខភាពបេះដូង។

Myocardial Ischemia (ស្លោកសាច់ដុំបេះដូង)

និយមន័យ

១- អ្វី​ជា​ជំងឺ​ស្លោក​សាច់ដុំបេះដូង?

២- កើត​ឡើង​ញឹកញាប់​ដែរទេ?

រោគសញ្ញា

៣- រោគ​សញ្ញា​​មាន​អ្វី​ខ្លះ?

៤- ពេល​ណា​គួរ​ទៅ​ជួប​ពេទ្យ?