ខួរក្បាលនិងប្រព័ន្ធប្រសាទ

ខួរក្បាល​និង​ប្រព័ន្ធ​ប្រសាទ​​ ​- បញ្ហា​មួយ​ចំនួន​ដែល​បង្ក​ទុក្ខទោស​ដល់​ខួរក្បាល​និង​ប្រព័ន្ធប្រសាទ​​​គ្រប់​គ្នា​មាន ជំងឺប្រកាច់ ​ជំងឺបាត់ការចងចាំនិងវង្វេងវង្វាន់ ​ជំងឺប៉ះពាល់បេះដូងនិងខួរក្បាល ​គ្រោះថ្នាក់សរសៃឈាម ​ឈឺក្បាលនិងឈឺក្បាលប្រកាំង ​ជំងឺ​ខួរ​ក្បាលនិង​ឆ្អឹង​ខ្នង ​ជំងឺ​ប្រព័ន្ធ​ប្រសាទ ​បញ្ហាខួរក្បាលនិងប្រព័ន្ធ​ប្រសាទផ្សេងទៀត ​​បូករួម​ទាំង​រោគសញ្ញា មូលហេតុ​បង្ក និង​ការ​ព្យាបាល​ជា​ដើម

ចំណេះដឹងទូទៅ

ខួរក្បាលនិងប្រព័ន្ធប្រសាទ

គ្រោះថ្នាក់​សរសៃ​ឈាម​ខួរ​ក្បាល​ ជា​មូលហេតុ​ចម្បង​ដែល​បង្ក​គ្រោះថ្នាក់​ដ៏​អាយុ​ជីវិត​ និង​ពិការភាព​នៅ​ទូទាំង​ពិភព​លោក។ បញ្ហា​នេះ​ កើត​ឡើង​នៅ​ពេល​ដែល​ការ​ផ្គត់ផ្គង់​ឈាម​ទៅ​ផ្នែក​មួយ​នៃ​ខួរ​ក្បាល​ត្រូវ​បាន​រាំងស្ទះ ឬ​​នៅ​ពេល​​សរសៃ​ឈាម​នៅ​ក្នុង​ខួរ​ក្បាល​បែក​ធ្លាយ ដែល​ជា​លទ្ធផល​ វា​អាច​បណ្ដាល​ឲ្យ​ផ្នែក​នៃ​ខួរក្បាល​រង​ការ​បំផ្លាញ​ធ្ងន់ធ្ងរ ​មុខងារ​រាងកាយ​ចុះ​ខ្សោយ​ ពិការភាព និង​អាច​បាត់បង់​ជីវិត​​ផង​ដែរ។ អង្គការ​គ្រប់គ្រង​គ្រោះថ្នាក់​សរសៃ​ឈាម​ខួរ​ក្បាល​ពិភពលោក​ (World Stroke Organization) បាន​ឲ្យ​ដឹង​ថា​ នៅ​ទូទាំង​ពិភពលោក​ មនុស្ស​ប្រមាណ​ ១៣,៧​លាន​នាក់​ អាច​ប្រឈម​នឹង​បញ្ហា​គ្រោះថ្នាក់​សរសៃ​ឈាម​ខួរ​ក្បាល​ជា​លើក​ដំបូង​នៅ​ឆ្នាំ​២០២២ ហើយ​ប្រហែល ​៥,៥​លាន​នាក់​ អាច​បាត់បង់​ជីវិត​​ដោយ​សារ​ស្ថានភាព​សុខភាព​មួយ​នេះ។ បន្ថែម​ពី​នេះ ប្រសិនបើ​ពុំ​មាន​វិធានការ​សមស្រប​ទេ​នោះ ចំនួន​អ្នក​ស្លាប់​ប្រចាំ​ឆ្នាំ​អាច​កើន​ឡើង​ដល់​ ៦,៧លាន​នាក់​​ឯ​ណោះ​។ ចង់គណនា BMI ចុចទីនេះ! ចង់គណនា BMR ចុចទីនេះ! ចង់ពិនិត្យជំងឺសរសៃឈាមបេះដូង ចុចទីនេះ! ចង់គណនារង្វាស់ចង្វាក់បេះដូង ចុចទីនេះ! សញ្ញា​ព្រមាន​នៃ​គ្រោះថ្នាក់​សរសៃ​ឈាម​ខួរ​ក្បាល​ បញ្ហា​ត្រៀម​គ្រោះថ្នាក់​សរសៃ​ឈាម​ខួរ​ក្បាល​ ឬ​ Pre-Stroke ​អាច​កើត​ឡើង​នៅ​ពេល​ដែល​ការ​ផ្គត់ផ្គង់​ឈាម​ទៅ​កាន់​ខួរ​ក្បាល​ត្រូវ​បាន​ផ្អាក​មួយ​ភ្លែត​ និង​បន្ត​ឡើង​វិញ។ អាការៈ​នេះ​ មាន​សភាព​ស្រដៀង​ទៅ​នឹង​គ្រោះថ្នាក់​សរសៃ​ឈាម​ខួរ​ក្បាល​ក៏​ពិត​មែន​ ប៉ុន្តែ​វា​នឹង​បាត់​ទៅ​វិញ​នៅ​ក្នុង​រយៈពេល​ ២៤​ម៉ោង ហើយ​មិន​បណ្ដាល​ឲ្យ​មាន​ការ​បំផ្លាញ​ធ្ងន់ធ្ងរ​ឡើយ។ សញ្ញា​ព្រមាន​មួយ​ចំនួន​ នៃ​គ្រោះថ្នាក់​សរសៃ​ឈាម​ខួរ​ក្បាល រួម​មាន​៖​ ស្ពឹក​/ខ្សោយ​ផ្ទៃ​មុខ ដៃ ឬ​ជើង​ ព្រិល​ភ្នែក​ម្ខាង​ ឬ​ទាំង​សង​ខាង​ វិល​មុខ ពិបាក​និយាយ​ស្ដី បាត់បង់​លំនឹង ។ អត្ថបទគួរអាន៖ ឈឺក្បាល មិនមែនចេះតែលេបថ្នាំគ្រប់ពេលទេ អាចប៉ះពាល់សុខភាព […]

អត្ថបទផ្សេងទៀតពី ខួរក្បាលនិងប្រព័ន្ធប្រសាទ

បញ្ហាខួរក្បាលនិងប្រព័ន្ធប្រសាទផ្សេងទៀត

ដុំ​គីស​​ក្នុង​ខួរ​ក្បាល​ ជា​ថង់​តូច​មួយ​ដែល​មិន​មែន​ជា​ដុំ​មហារីក​ ហើយ​​​​ពោរពេញ​ទៅ​ដោយ​ខ្យល់ សារធាតុ​រាវ ឬ​ជាលិកា​ប្រភេទ​ផ្សេង​ទៀត​។ ផល​ប៉ះពាល់របស់​​ដុំ​គីស​ អាស្រ័យ​ទៅ​លើ​ទីតាំង​ដែល​​គីសនេះ​ស្ថិត​​​​ក្នុង​ខួរ​ក្បាល​ និង​មូលហេតុ​បង្ក។ តើ​ដុំ​គីស​បង្ក​គ្រោះថ្នាក់​ដល់​អាយុ​ជីវិត​យើង​ដែរ​ទេ​? ជា​ទូទៅ ដុំ​គីស​មាន​លក្ខណៈ​ស្លូត និង​​មិន​បង្ក​ឲ្យ​មាន​រោគសញ្ញា​ឡើយ​ ហើយ​ដុំ​គីស​ភាគ​ច្រើន​មាន​ទំហំ​មិន​ប្រែប្រួល​ នេះ​បើ​យោង​តាម​ប្រសាសន៍​លោក​វេជ្ជបណ្ឌិត David Weintraub នាយក​ផ្នែក​វះកាត់​ប្រព័ន្ធ​ប្រសាទ​នៅ​មន្ទីរពេទ្យ​សាកលវិទ្យាល័យ​North Shore​នៅ​ទីក្រុង​ញូវយ៉ក។ ទោះ​យ៉ាង​នេះ​ក្ដី ប្រភេទ​ដុំ​គីស​មួយ​ចំនួន​អាច​​​ចាប់​យក​សារធាតុ​រាវ​ចូល​​ទៅ​ក្នុង​ខ្លួន​វា និង​លូតលាស់​ទៅ​តាម​ពេលវេលា​។ ក្នុង​ករណី​នេះ វា​នឹង​បង្ក​ជា​រោគសញ្ញា​ ព្រម​ទាំង​ត្រូវការ​ព្យាបាល​ដោយ​វះកាត់​ផង​ដែរ​។ ដុំ​គីស​ក្នុង​ខួរ​ក្បាលវិវដ្ដលើ​ទារកក្នុង​ផ្ទៃ​ ដុំ​គីសArachnoid ​ជា​ដុំ​គីស​មួយ​ប្រភេទ​ដែល​វិវដ្ដនៅ​ក្នុង​ខួរ​ក្បាល​របស់​ទារក​ក្នុង​ផ្ទៃ​​ ហើយ​វា​បង្ក​ឡើង​ដោយ​ការ​បែងចែក​មិន​ប្រក្រតី​នៃ​ភ្នាស​Arachnoid ជា​ស្រទាប់​មួយ​ក្នុង​ចំណោម​ស្រទាប់​ទាំង​បី​ដែល​ការពារ​ខួរ​ក្បាល​ និង​ខួរ​ឆ្អឹង​ខ្នង។ ថ្វី​ត្បិត​តែ​ដុំ​គីស​ប្រភេទ​នេះ​​តែងតែ​កើត​មាន​តាំង​ពី​កំណើត​យ៉ាង​ណា​ក្ដី ប៉ុន្តែ​វា​ក៏​អាច​កើត​ឡើង​ដោយ​​សារ​តែ​ដុំ​សាច់​ខួរ​ក្បាល​ របួស ការ​ឆ្លង​មេរោគ ឬ​ការ​វះកាត់​ខួរ​ក្បាល​។ ​​​ដុំ​គីស​ក្នុង​ខួរ​ក្បាល​ដទៃ​ទៀត​ ចំណែក​ដុំ​គីស​Colloid កកើត​ឡើង​នៅ​ផ្នែក​កណ្ដាល​នៃ​ខួរ​ក្បាល និង​អាច​នាំ​ឲ្យ​ស្ទះ​សារធាតុ​រាវ​ខួរ​ឆ្អឹង​ខ្នង​។ បើ​យើង​មាន​ដុំ​គីស​នេះ វា​អាច​បង្ក​ឲ្យ​ឈឺ​ក្បាល នៅ​ពេល​ដែល​យើង​​ស្ថិត​ក្នុង​​ឥរិយាបថ​ជាក់លាក់​​មួយ​។ អាការៈ​ឈឺ​ក្បាល​ដែល​បណ្ដាល​មក​ពី​ដុំ​គីស​Colloid​កើត​ឡើង​នៅ​ពេល​​ដែល​យើង​ពេញ​វ័យ​។ ប្រភេទ​ដុំ​គីស​កម្រ​ អង្គការ​សុខភាព​ពិភព​លោក​ (WHO) ​បាន​ពន្យល់​ថា​ដុំ​គីស​រឹង​តូច​ៗ​នៅ​ក្នុង​ខួរ​ក្បាល​ អាច​បណ្ដាល​​មក​ពី​ប៉ារ៉ាស៊ីត ជា​ពិសេស​ពពួក​តេនញ៉ា​ឈ្មោះ​ថា Taenia Soliumដែល​ចូល​ក្នុង​រាងកាយ​យើង នៅ​ពេល​ដែល​យើង​ញ៉ាំ​សាច់​ជ្រូក​​​​ឆៅ ឬ​មិន​ឆ្អិន​ល្អ​។ បើ​តេនញ៉ា​ចូល​ក្នុង​ខួរ​ក្បាល​ និង​បង្កើត​ជា​គីស​នោះ​ យើង​អាច​ប្រឈម​នឹង​ជំងឺ​Neurocysticercosis។ ហេតុ​នេះ​ហើយ​ គ្នា​យើង​គប្បី​ញ៉ាំ​អាហារ​ល្អៗ និង​មាន​តុល្យភាព ព្រម​ទាំង​​ជៀសវាង​ញ៉ាំ​សាច់​ជ្រូក​ដែល​​មិន​ឆ្អិន​ល្អ​។

គ្រោះថ្នាក់សរសៃឈាម

គ្រោះថ្នាក់​សរសៃ​ឈាម​ខួរ​ក្បាល​​មាន​រោគសញ្ញា​​ប្រហាក់ប្រហែល​នឹង​ការ​គាំង​បេះដូង​ដែរ។ ជាក់​ស្ដែង ​គ្រោះថ្នាក់​សរសៃ​ឈាម​ខួរ​ក្បាល​ កើត​ឡើង​នៅ​ពេល​ដែល​ផ្នែក​ខ្លះ​នៃ​ខួរ​ក្បាល​ត្រូវ​បាន​រំខាន​ និង​ធ្វើ​ឲ្យ​រាងកាយ​មិន​អាច​ដំណើរការ​បាន​ប្រក្រតី​។ ផ្នែក​ដែល​ប៉ះពាល់​នៃ​ខួរ​ក្បាល​ ត្រូវ​ការ​ជំនួយ​បន្ទាន់​ ដោយ​សារ​តែ​​ខួរ​ក្បាល​​ត្រូវ​ការ​អុកស៊ីសែន​ដើម្បី​បំពេញ​មុខងារ​របស់​ខ្លួន​។ យ៉ាង​ណា​មិញ រោគ​សញ្ញា​នៃ​គ្រោះថ្នាក់​សរសៃ​ឈាម​ខួរ​ក្បាល​អាច​អភិវឌ្ឍ​យ៉ាង​ឆាប់​រហ័ស ហេតុ​នេះ​ហើយ​​គ្នា​យើង​មិន​ត្រូវ​ធ្វេសប្រហែស​នឹង​សញ្ញា​ព្រមាន​ខាង​ក្រោម​នេះ​ឡើយ​។ ១. សម្ពាធ​ឈាម​ខ្ពស់ សម្ពាធ​​ឈាម​ខ្ពស់​អាច​បណ្ដាល​ឲ្យ​យើង​មាន​បញ្ហា​ធ្ងន់ធ្ងរ​ជា​ច្រើន​ ដូចជា​គ្រោះថ្នាក់​សរសៃ​ឈាម​ខួរ​ក្បាល​ ដោយ​បំផ្លាញ​សរសៃ​ប្រសាទ​ខួរ​ក្បាល​ ឬ​ធ្វើ​ឲ្យ​សរសៃ​ឈាម​ចុះ​ខ្សោយ​ និង​បណ្ដាល​ឲ្យ​សរសៃ​ឈាម​ធ្លុះធ្លាយ។ ក្រៅ​ពី​នេះ​ សម្ពាធ​ឈាម​ខ្ពស់​ក៏​​ជា​មូលហេតុ​ដែល​​បង្ក​ជា​កំណក​ឈាម​នៅ​ក្នុង​ចរន្ត​ឈាម​ និង​អាច​​​ធ្វើ​ដំណើរ​ទៅ​កាន់​ខួរ​ក្បាល​ ដែល​​នាំ​ឲ្យ​យើង​កើត​មាន​គ្រោះថ្នាក់​សរសៃ​ឈាម​ខួរ​ក្បាល​ដូច​គ្នា​។ ២. បញ្ហា​ភ្នែក​ មួយ​វិញ​ទៀត គ្រោះថ្នាក់​សរសៃ​ឈាម​ខួរ​ក្បាល​ក៏​អាច​នាំ​ឲ្យ​យើង​មើល​ឃើញរូបភាព​​ពីរ​​​ ងងឹត​ភ្នែក​ម្ខាង ឬ​ព្រិល​ភ្នែក​ផង​ដែរ​។ ៣. ស្ពឹក​មួយ​ចំហៀង​ខ្លួន​ មុខ ដៃ​ ឬ​ជើង​ ជា​ទូទៅ អាការៈ​ស្ពឹក​ ឬ​ខ្សោយ​ផ្ទៃ​មុខ ដៃ ឬ​ជើង​ម្ខាង​ ឬ​ទាំង​សង​ខាង​ ក៏​ជា​សញ្ញា​នៃ​គ្រោះថ្នាក់​សរសៃ​ឈាម​ដូច​គ្នា។​ នៅ​ក្នុង​ករណី​ខ្លះ វា​ក៏​អាច​​ពិការ​អវយវៈ​​​ផ្នែក​ម្ខាង​ទៀត​​​​នៅ​ត្រង់​ទីតាំង​ដែល​កើត​មាន​បញ្ហា​គ្រោះថ្នាក់​សរសៃ​ឈាម​​ខួរ​ក្បាល​។ ​​​​៤. វិល​មុខ ឬ​​អស់​កម្លាំង​ដោយ​គ្មាន​មូលហេតុ​ នៅ​ក្នុង​ការ​សិក្សា​​មួយ​បាន​បង្ហាញ​ថា អាការៈ​វិលមុខ ក៏​ជា​កត្តា​ទូទៅ​ក្នុង​ចំណោម​អ្នក​ដែល​កើត​មាន​អាការៈ​គ្រោះថ្នាក់​សរសៃ​ឈាម​ខួរ​ក្បាល​។ ស្ថានភាព​នៃ​ការ​វង្វេង​ស្មារតី​​អាច​ជា​លទ្ធផល​នៃ​ផ្នែក​ខួរ​ក្បាល​ដែល​រង​ផល​ប៉ះពាល់​។ ៥. ​ឈឺ​ក្បាល​ប្រកាំង​ភ្លាម​ៗ ឬ​ឈឺ​ក្បាល​ធ្ងន់ធ្ងរ​ ក្នុង​ពេល​ដែល​កើត​មាន​អាការៈ​គ្រោះថ្នាក់​សរសៃ​ឈាម​ខួរ​ក្បាល​ លំហូរ​ឈាម​ទៅ​កាន់​ខួរ​ក្បាល​ត្រូវ​បាន​រារាំង​ ឬ​កាត់​ផ្ដាច់​ ​ដោយ​សារ​តែ​ការ​រំខាន​ដែល​បណ្ដាល​មក​ពី​ចរន្ត​ឈាម​។ កត្តា​នេះ​អាច​បណ្ដាល​ឲ្យ​មាន​ការ​ដាច់​រហែក​ ឬ​ខូចខាត​សរសៃ​ឈាម​ ជា​លទ្ធផល​ វា​ធ្វើ​ឲ្យ​យើង​ចាប់ផ្ដើម​ឈឺ​ក្បាល​ប្រកាំង​ ឬ​ឈឺ​ក្បាល​ភ្លាម​ៗ​។ ៦. រួយ​​​ក ឬ​ឈឺ​ស្មា ​សរសៃ​ឈាម​ដែល​ដាច់​រហែក​នៅ​ក្នុង​ខួរ​ក្បាល​ អាច​បណ្ដាល​ឲ្យ​យើង​​រួយ​ក​ ឬ​ស្មា​។ ប្រសិនបើ​​យើង​មិន​អាច​យក​ចង្កា​របស់​ខ្លួន​ប៉ះ​ទៅ​នឹង​ទ្រូង​ខ្លួន​ឯង​បាន​ទេ​នោះ […]

បញ្ហាខួរក្បាលនិងប្រព័ន្ធប្រសាទផ្សេងទៀត

រោគសញ្ញា​Ataxia កើត​ឡើង​នៅ​ពេល​ដែល​កង្វះ​ការ​គ្រប់គ្រង​សាច់ដុំ​ ឬ​​ចលនា​ ដូចជា​ការ​​ដើរ​ ឬ​ការ​កាន់​វត្ថុ​ផ្សេង​ៗ​។ ជាក់​ស្ដែង​ អាការៈ​​នេះ​អាច​ប៉ះពាល់​ដល់ចលនា​ ព្រម​ទាំង​បង្ក​ជា​ការ​លំបាក​នៅ​ពេល​ដែល​យើង​និយាយ​ស្ដី ធ្វើ​ចលនា​ភ្នែក​ និង​លេប​អាហារ​។ ជាទូទៅ វា​​កើត​ឡើង​បណ្ដាល​មក​ពី​ការ​បំផ្លាញ​ផ្នែក​​គ្រប់គ្រង​​ការ​សម្របសម្រួល​សាច់​ដុំ​នៃ​ខួរ​ក្បាល​។ ​សញ្ញា​ព្រមាន​ និង​​រោគ​សញ្ញា​ អាការៈ​Ataxia អាច​វិវត្ត​បន្តិច​ម្ដង​ៗ ឬ​កើត​ឡើង​ភ្លាម​ៗ​ ហើយ​សញ្ញា​នៃ​ជំងឺ​សរសៃ​ប្រសាទ​ មួយ​នេះ​ អាច​បណ្ដាល​ឲ្យ​៖ ពិបាកទប់លំនឹង​ ដើរ​មិន​នឹង ព្រម​ទាំង​ងាយ​ជំពប់​ជើង​ដួល​ ពិបាក​ក្នុង​ការ​ធ្វើ​កិច្ចការ​ដែល​ទាក់ទង​នឹង​សរសៃ​ប្រសាទ ដូចជា​ញ៉ាំ សរសេរ ឬ​បិទ​ឡេវ​អាវ​ ប្រែប្រួល​ការ​និយាយ​ស្ដី​ ភ្នែក​ក្រឡាប់​ចុះ​ឡើង ពិបាក​លេប​អាហារ​ ​មូលហេតុ​អ្វី​បាន​ជា​យើង​កើត​​មាន​អាការៈ​Ataxia? ការ​បំផ្លាញ​ ការ​​ចុះ​ខ្សោយ ឬ​ការ​បាត់បង់​កោសិកា​សរសៃ​ប្រសាទ​នៅ​ក្នុង​ផ្នែក​​គ្រប់គ្រង​ការ​សម្របសម្រួល​សាច់ដុំ​ក្នុង​ខួរ​ក្បាល​ សុទ្ធ​តែ​អាច​បង្ក​​ឲ្យ​កើត​មាន​អាការៈ​Ataxia។ ខួរ​តូច​ របស់​យើង​មាន​ជាលិកា​បត់​ចំនួន​២​ផ្នែក​ ​ស្ថិត​នៅ​មូលដ្ឋាន​នៃ​ខួរ​ក្បាល​​ដែល​នៅ​ជិត​ប្រព័ន្ធ​ខួរ​ក្បាល។ តំបន់​ខួរ​ក្បាល​នេះ​អាច​ជួយ​ដល់​​ចលនា​ភ្នែក ការ​លេប​អាហារ និង​ការ​និយាយ​ស្ដី​មាន​ឲ្យ​មាន​​តុល្យភាព​។ ជំងឺ​ដែល​បំផ្លាញ​ខួរ​ឆ្អឹង​ខ្នង ​សរសៃ​ប្រសាទ​សាច់ដុំ​ និង​កោសិកា​វិញ្ញាណ​ផ្នែក​ខាង​ចុង ​ដែល​ភ្ជាប់​ខួរ​តូច​ទៅ​កាន់​សាច់ដុំ​ក៏​អាច​នាំ​ឲ្យ​កើត​អាការៈ​Ataxia​ផង​ដែរ​។ មូលហេតុ​បង្ក​នៃ​រោគ​សញ្ញា​Ataxia​​នេះ​ រួម​មាន​៖ ការ​ប៉ះទង្គិច​ខួរ​ក្បាល​ ជំងឺ​គ្រោះថ្នាក់​សរសៃ​ឈាម​ខួរ​ក្បាល​ ពិការ​​ខួរ​ក្បាល​ អំឡុង​ពេល​ដែល​ក្មេង​មាន​ការអភិវឌ្ឍ ឬ​មុន​ អំឡុង​ពេល​ និង​​ក្រោយ​ពេល​ដែល​ក្មេង​កើត​ ​ជំងឺ​ប្រព័ន្ធ​ភាព​ស៊ាំ​ប្រឆាំង​នឹង​ខ្លួន​ឯង ការ​ឆ្លង​មេរោគ ជំងឺ​Paraneoplastic syndromes ភាព​មិន​ប្រក្រតី​នៅ​ក្នុង​ខួរ​ក្បាល​ ដូចជា​អាប់សែ មហារីក​ខួរ​ក្បាល​ ដែល​អាច​​បំផ្លាញ​ខួរ​តូច។ ប្រតិកម្ម​នឹង​សារជាតិ​ពុល​ កង្វះ​វីតាមីន​E វីតាមីន​B-12 បញ្ហា​ក្រពេញ​ទីរ៉ូអ៊ីត។

ឈឺក្បាលនិងឈឺក្បាលប្រកាំង

វា​ជា​រឿង​ទូទៅ​មួយ​ដែល​​គ្រប់គ្នា​តែង​មាន​អាការៈ​ឈឺក្បាល​ ជា​ពិសេស​ពេល​កើត​ស្រ្តេស អស់​កម្លាំង ឬ​គេង​មិន​គ្រប់​គ្រាន់​ជា​ដើម​។ ​ពេល​ខ្លះ​យើង​អាច​ប្រើ​ថ្នាំ​បំបាត់​អាការៈ​ឈឺ​​ក្បាល ដោយ​មិន​ត្រូវ​ការ​វេជ្ជ​បញ្ជា​មួយ​ចំនួន​ដើម្បី​ដោះ​ស្រាយ​បញ្ហា​នេះ ប៉ុន្តែ​ក្រៅពី​ប្រើ​ថ្នាំ​យើង​នៅ​មាន​វិធីសាស្រ្ត​មួយ​ទៀត ហៅ​ថា​ម៉ាស្សា ដែល​អាច​ជួយ​សម្រួល​អាការៈ​បាន​ដែរ​។ ការ​ម៉ាស្សា​ត្រង់​ក្បាល​នេះ​មិន​មែន​មានន័យ​ថា​អាច​ជួយ​សម្រួល​អាការៈ​បាន​គ្រប់​ពេល​នោះ​ទេ បើសិនជា​គ្នា​យើង​មាន​បញ្ហា​ឈឺ​ក្បាល​ខ្លាំង និង​កើត​ឡើង​ញឹក​ញាប់ គួរ​ជួប​ពិគ្រោះ​ជាមួយ​គ្រូពេទ្យ​។​ ១. គុណ​ប្រយោជន៍​របស់​ម៉ាស្សា ការ​ធ្វើ​ម៉ាស្សា​ដើម្បី​សម្រួល​អាការៈ​ឈឺ​ក្បាល​អាច​ថា​មាន​សុវត្ថិ​ភាព ប៉ុន្តែ​មាន​ប្រ​សិទ្ធ​ភាព​បែប​ណា? តាម​ការ​បញ្ជាក់​របស់​សមាគម​ព្យាបាល​តាម​បែប​ម៉ាស្សា​របស់​អាមេរិក បាន​លើក​ឡើង​ថា​ការ​ម៉ាស្សា​អាច​មាន​ប្រសិទ្ធ​ភាព​ព្យាបាល​អាការៈ​ឈឺ​ក្បាល​ធម្មតា ប៉ុន្តែ​មិន​បាន​បញ្ជាក់​ទេ​ថា​អាច​មាន​ប្រសិទ្ធ​ភាព​លើ​ការ​ឈឺ​ក្បាល​ប្រកាំង​ ឬ​ឈឺក្បាល​ខ្លាំង​នោះ​ទេ​។ ក្រៅ​ពី​ជួយ​សម្រួល​ដល់​អាការៈ​ឈឺ​ក្បាល ការ​ធ្វើ​ម៉ាស្សា​នៅ​ត្រង់​ក្បាល ត្រូវ​គេ​ជឿ​ថា​ជួយ​ធ្វើ​ឲ្យ​សក់​ដុះ​ច្រើន និង​ជួយ​បន្ថយ​សម្ពាធ​ឈាម​ទៀត​ផង​។​​​ ២. ម៉ាស្សា​ស្បែក​ក្បាល​ ការ​ម៉ាស្សា​ស្បែក​ក្បាល ត្រូវ​គេ​ដឹង​ថា​ជួយ​សម្រួល​ដល់​អាការៈ​ឈឺ​ក្បាល​។ ដើម្បី​ម៉ាស្សា​ស្បែក​ក្បាល​យើង​ត្រូវ​អង្គុយ​ឲ្យ​បាន​ស្រួល​បួល និង​មាន​ផាសុកភាព។ បើ​សិន​ជា​យើង​ប្រើ​ប្រេង​ដើម្បី​ម៉ាស្សា​ ចូរ​ដាក់​កន្សែង​​គ្រប់​ស្មា​​កុំ​ឲ្យ​ប្រឡាក់​​។ បន្ទាប់​មក​យើង​អាច​យក​ចុង​ម្រាម​ដៃ​ចុច​លើ​ស្បែក​ក្បាល​របៀប​ម៉ាស្សា​​ដោយ​ប្រើ​កម្លាំង​ពី​ស្រាល​​ទៅ​មធ្យម​។ យើង​ត្រូវ​ម៉ាស្សា​ជា​រាង​រង្វង់​ ដើម្បី​​ឲ្យ​បាន​សព្វ​កន្លែង​នៅ​ត្រង់​ក្បាល និង​អាច​ធ្វើ​ប្រហែល​​ប្រាំ​នាទី មុន​នឹង​លាង​សម្អាត​ប្រេង​ចេញ ក្នុង​ករណី​យើង​ប្រើ​ប្រើ​ប្រេង​។ ៣. ម៉ាស្សា​ត្រង់​ក និង​ស្មា​ វិធី​សាស្រ្ត​មួយ​ទៀត គឺ​យើង​អាច​ម៉ាស្សា​នៅ​ត្រង់​ក និង​ស្មា ដែល​ការ​ធ្វើ​ដូច​នេះ​ក៏​ទំនង​ជា​អាច​ជួយ​សម្រួល​ដល់​អាការៈ​ឈឺ​ក្បាល​ផង​ដែរ​។ ការសិក្សា​មួយ​បាន​​បាន​ធ្វើ​ការ​ពិសោធន៍​លើ​អ្នក​ឈឺ​ក្បាល​រ៉ាំរ៉ៃ ដោយ​ឲ្យ​​មក​ទទួល​យក​ការ​ព្យាបាល​បែប​ម៉ាស្សា​ត្រង់​ក និង​សាច់ដុំ​ស្មា​ ​និង​បាន​ប្រៀប​ធៀប​ពី​រយៈពេល ចំនួន​ដង​នៃ​ការ​ឈឺ​ក្បាល និង​ភាព​ធ្ងន់​ធ្ងរ​នៃ​អាការៈ​នេះ។ ​ជា​លទ្ធ​ផល អ្នក​ស្រាវ​ជ្រាវ​បាន​រក​ឃើញ​ថា​ចំនួន​ដង​នៃ​ការ​ឈឺ​ក្បាល​ដែល​​ធ្លាប់​កើត​មាន​បាន​ធ្លាក់​ចុះ ទោះ​បី​ជា​ការ​ម៉ាស្សា​នេះ​ហាក់​មិន​មាន​ប្រសិទ្ធ​ភាព​លើ​ការ​បន្ធូរ​អាការៈ​ឈឺ​ក្បាល​ក៏​ពិត​មែន​។ ជា​ការ​សន្និដ្ឋាន​ ក្រុម​អ្នក​ស្រាវ​ជ្រាវ​ថា​ការ​ធ្វើ​ម៉ាស្សា​នៅ​ត្រង់ក និង​សាច់ដុំ​ស្មា អាច​ជួ​យ​កាត់​បន្ថយ​ចំនួន​ដង​នៃ​ការ​កើត​មាន​អាការៈ​ឈឺ​ក្បាល​នេះ​បាន​។ ​យ៉ាងណា គ្នា​យើង​មិន​គួរ​រំលង​ការ​ពិភាក្សា​ជាមួយ​គ្រូពេទ្យ​នោះ​ទេ បើ​សិន​ជា​អាការៈ​ឈឺក្បាល​នេះ​កើត​ឡើង​ញឹក​ញាប់ និង​ធ្ងន់ធ្ងរ ព្រោះ​ថា​អាការៈ​ទាំងនេះ​អាច​ជាប់​ពាក់​ព័ន្ធ​នឹង​បញ្ហា​សុខ​ភាព​ផ្សេង​ៗ​មួយ​ចំនួន​ទៀត​។

គ្រោះថ្នាក់សរសៃឈាម

គ្រោះ​ថ្នាក់​សរសៃ​ឈាម​ខួរក្បាល​ ឬ​ស្រ្តូក ជា​ទូ​ទៅ​មិន​កើត​លើ​មនុស្ស​វ័យ​ក្មេង​នោះ​ទេ ប៉ុន្តែ​បើ​វា​កើត​មាន​ នោះ​បាន​ន័យ​ថា​មាន​គ្រោះ​ថ្នាក់​ខ្លាំង​ហើយ​។ តើ​បញ្ហា​នេះ​កើត​លើ​មនុស្ស​វ័យ​ក្មេង​បាន​យ៉ាង​ដូច​ម្ដេច និង​ត្រូវ​ដោះ​ស្រាយ​បែប​ណា​?​ ហេតុ​អ្វី​មនុស្ស​វ័យ​ក្មេង​មាន​គ្រោះ​ថ្នាក់​សរសៃ​ឈាម​ខួរ​ក្បាល?​ ជា​ទូ​ទៅ​គ្រោះ​ថ្នាក់​សរសៃ​ឈាម​ខួរ​ក្បាល​ ច្រើន​តែ​កើត​លើ​មនុស្ស​វ័យ​ចំណាស់ ឬ​អ្នក​ដែល​មាន​បញ្ហា​សុខ​ភាព។ នេះ​មាន​ន័យ​ថា​មនុស្ស​មាន​វ័យ​កាន់​តែ​ចាស់ ហានិភ័យ​កើត​គ្រោះ​ថ្នាក់​សរសៃ​ឈាម​ខួរ​ក្បាល​ក៏​កើន​ឡើង​ដែរ​។ អ្វី​ដែល​គួរ​ឲ្យ​ភ្ញាក់​ផ្អើល​ គឺ​មនុស្ស​វ័យ​ក្មេង​នៅ​ពេល​នេះ​ក៏​ចាប់​ផ្ដើម​មាន​បញ្ហា​គ្រោះ​ថ្នាក់​សរសៃ​ឈាម​ខួរ​ក្បាល​ដែរ​។ តាម​ការ​ប៉ាន់​ប្រមាណ ​ក្នុង​ចំណោម​អ្នក​ជួប​បញ្ហា​គ្រោះ​ថ្នាក់​សរសៃ​ឈាម​ខួរ​ក្បាល​មាន​ចន្លោះ​ពី​៣,៧​ទៅ​១០​ភាគ​រយ ជា​មនុស្ស​មាន​វ័យ​៤៥​ឆ្នាំ ឬ​តិច​ជាង​នេះ​ ហើយ​ថា​ចំនួន​នេះ​បាន​កើន​ឡើង​រាល់​ឆ្នាំ​។​​ តើ​អ្វី​ជា​មូល​ហេតុ​បង្ក​? កត្តា​ប្រឈម​​ដែល​អាច​នាំ​ឲ្យ​មាន​ហានិភ័យ​កើត​បញ្ហា​គ្រោះ​ថ្នាក់​សរសៃ​ឈាម​ខួរ​ក្បាល​កើត​លើ​មនុស្ស​​វ័យ​​ចំណាស់​ ក៏​អាច​ជា​កត្តា​ប្រឈម​សម្រាប់​មនុស្ស​វ័យ​ក្មេង​ដែរ​។ កត្តា​ប្រឈម​ទាំង​​នោះ​មាន​ដូច​ជា​ការ​ជក់​បារី ​ធាត់​ លើស​សម្ពាធ​ឈាម ជំងឺ​ទឹក​នោម​ផ្អែម ឡើង​កម្រិត​កូលេស្តេរ៉ូល និង​ផឹក​គ្រឿង​ស្រវឹង​ច្រើន​ពេក​ជា​ដើម​។​ យ៉ាង​ណា អ្វី​ទាំង​នេះ​មិន​មែន​ជា​មូលហេតុ ឬ​កត្តា​ប្រឈម​​ផ្ដាច់​មុខ​នោះ​ទេ នៅ​មាន​កត្តា​មួយ​ចំនួន​ទៀត​ធ្វើ​ឲ្យ​មនុស្ស​វ័យក្មេង​ជួប​បញ្ហា​គ្រ​ថ្នាក់​សរសៃ​ឈាម​ខួរ​ក្បាល។ បញ្ហា​បេះ​ដូង​ មនុស្ស​មួយ​ចំនួន​មាន​បញ្ហា​បេះដូង​ពី​កំណើត ដែល​អាច​នាំ​ឲ្យ​មាន​​​ដុំ​កំណក​ឈាម​កើត​ឡើង​នៅ​ក្នុង​បេះ​ដូង និង​អាច​មាន​លទ្ធភាព​ខ្ពស់​ក្នុង​ការ​ធ្វើ​ដំណើរ​ទៅ​កាន់​ខួរក្បាល​។​ បញ្ហា​បេះ​ដូង​ផ្សេង​ទៀត គឺ​​បញ្ហា​ថត​បេះដូង​មិន​បិទ​ភ្លាម​ៗ​ក្រោយពេល​កើត​​ តែ​ថា​អ្នក​​មាន​​បញ្ហា​នេះ​ភាគ​ច្រើន​មិន​​បង្ក​ជា​បញ្ហា​សុខភាព​ទេ។ ថ្វី​បើ​យ៉ាង​នេះ​ក្ដី គ្រូពេទ្យ​នៅ​តែ​រក​ឃើញ​ថា​អ្នក​មាន​​ជួប​​គ្រោះ​ថ្នាក់​សរសៃឈាម​ខួរ​ក្បាល​មួយ​ចំនួន​តូច រងគ្រោះ​ព្រោះ​បញ្ហា​នេះ​ដែរ​។​​​​​​​ ជំងឺ​ឈាម​ គ្រោះ​ថ្នាក់​សរសៃ​ឈាម​ខួរ​ក្បាល​កើត​ឡើង​ដោយសារ​តែ​មាន​ដុំ​កំណក​ឈាម ដែល​អាច​ទៅ​បិទ​លំហូរ​ឈាម​ចូល​​ទៅ​ខួរ​ក្បាល​។ នៅ​ពេល​មនុស្ស​វ័យ​ក្មេង​​កើត​មាន​គ្រោះ​ថ្នាក់​សរសៃ​ឈាម​ខួរ​ក្បាល​ មូល​ហេតុ​ដែល​អាច​បង្ក​ឡើង​បាន​គឺ​ជំងឺ​ឈាម​នេះ​ដែរ​។ ជំងឺ​ឈាម​ជាក់​លាក់​មួយ​ចំនួន អាច​បង្ក​ជា​ហានិភ័យ​ខ្ពស់​នាំ​ឲ្យ​កើត​មាន​​បញ្ហា​ដុំ​កំណក​ឈាម ដែល​នេះ​មាន​ន័យ​ថា​​ដុំ​កំណក​ឈាម​ក៏​អាច​ធ្វើ​ដំណើរ​ទៅ​កាន់​ខួរ​ក្បាល និង​បង្ក​ជា​គ្រោះ​ថ្នាក់​សរសៃ​ឈាម​ខួរ​ក្បាល​បាន​។​ ​​ ជំងឺ​ប៉ោង​សរសៃឈាម​ក្រហម ជំងឺ​ប៉ោង​សរសៃ​ឈម​ក្រហម ជា​បញ្ហា​សុខ​ភាព​មួយ​ដែល​សរសៃ​ឈាម​អាក់ទែ​ចាប់​ផ្ដើម​ចុះ​ខ្សោយ និង​ឡើង​ប៉ោង​។ យូ​រ​ៗ​ទៅ ​សរសៃឈាម​ក្រហម​ដែល​​ប៉ោង នឹង​បែក​ធ្លាយ ហើយ​បង្ក​ជា​គ្រោះ​ថ្នាក់​សរសៃឈាម​ខួរ​ក្បាល​បាន​។​​ មនុស្ស​មួយ​ចំនួន​កើត​មក​មាន​បញ្ហា​នៅ​សរសៃ​ឈាម​អាក់ទែ ដែល​បង្ក​ឲ្យ​អ្នក​​ទាំង​នោះ​ខ្សោយ និង​ងាយ​កើត​ជំងឺ​ប៉ោង​សរសៃ​ឈាម​ក្រហម​។ ជាក់ស្ដែង បើ​សិន​ជា​សមាជិក​គ្រួសារ​យើង​មាន​ជំងឺ​បែប​នេះ យើង​ក៏​មាន​ហានិភ័យ​ដូច​គ្នា​។ រហែក​សរសៃឈាម​អាក់ទែ ការ​រហែក​សរសៃ​ឈាម​អាក់ទែ ដែល​អាច​កើត​មាន​នៅ​ត្រង់​ក​របស់​មនុស្ស​យើង​ ក៏​អាច​បង្ក​ជា​​គ្រោះ​ថ្នាក់​សរសៃ​ឈាម​ខួរ​ក្បាល​សម្រាប់​មនុស្ស​វ័យ​ក្មេង​ដូច​គ្នា​។​ ឈឺ​ក្បាល​ប្រកាំង​ញឹក​ញាប់ ឈឺក្បាល​ប្រកាំង​ ​លើស​ពី​ការ​ឈឺ​ក្បាល​ធ្ងន់​ធ្ងរ​។ ឈឺ​ក្បាល​ប្រកាំង […]

ឈឺក្បាលនិងឈឺក្បាលប្រកាំង

រឹងក​ឈឺក្បាល ជា​ពាក្យ​ពិពណ៌នា​ដល់​អាការៈ​ឈឺ​ក្បាល​ដែល​បង្ក​ឡើង​ដោយ​សារ​ការ​រឹង​ក​។ ដើម្បី​ឲ្យ​យល់​ច្បាស់​ពី​ន័យ​នេះ យើង​បន្ត​ស្វែង​យល់​ទាំង​អស់​គ្នា​។​ ​​រឹងក​ អាការៈ​រឹង​ក គឺ​មាន​ការ​ឈឺ​ចាប់​នៅ​កញ្ចឹង​ក ដែល​នាំ​ឲ្យ​យើង​ពិបាក​ងាក​ក្បាល​ទៅ​ឆ្វេង ឬ​ស្ដាំ​។​ ការ​ឈឺ​ចាប់​នេះ ច្រើន​កើន​ឡើង​ព្រោះ​តែ​សាច់​ដុំ​ឡើង​រឹង​​។ មូលហេតុ​ទូទៅ​មួយ​ចំនួន​​បង្ក​ឲ្យ​ឡើង​រឹង​ក មាន​ដូច​ជា៖ គេង​ដាក់​ក្បាល​មិន​ត្រូវ​ទំនង​នាំ​ឲ្យ​ជាប់​ក ជាប់​សរសៃប្រសាទនៅ​ក មាន​របួស​ប៉ះពាល់​ក បញ្ហា​សុខ​ភាព​ដូច​ជា​រលាក​សន្លាក់​ ឈឺ​ក្បាល ឈឺ​ក្បាល ជា​បញ្ហា​ទូទៅ​មួយ ដែល​ភាគ​ច្រើន​កើត​ឡើង​ដោយសារតែ​បញ្ហា​ជា​មួយ​សរសៃឈាម ឬ​សាច់ដុំ​ក្នុង​ក្បាល មុខ ឬ​ក​។ យ៉ាងណា ក៏​មាន​ការ​ពិបាក​​ដែរ ក្នុង​ការ​កំណត់​ពី​មូល​ហេតុ​នាំ​ឲ្យ​ឈឺ​ក្បាល​នេះ ដោយ​អ្នក​ខ្លះ​មាន​អាការៈ​ឈឺ​ក្បាល​ញឹក​ញាប់​ជាង​អ្នក​ផ្សេង​ទៀត​។ មួយ​វិញ​ទៀត ក៏​មាន​ដែរ​​អាការៈ​ឈឺ​ក្បាល​មួយ​ប្រភេទ កើត​ឡើង​ពេល​សាច់ដុំ​នៅ​ក​ឡើង​រឹង ឬ​កន្ត្រាក់ ដូច​ជា​ពេល​រឹង​ក អ៊ីចឹង​ដែរ​។ ចុះ​បើ​មាន​បញ្ហា​ឈឺក្បាល​ដោយ​សារ​រឹង​ក​បែប​នេះ គួរ​ដោះ​ស្រាយ​បែប​ណា? ១. ​ស្អំ​ទឹក​កក ឬ​ទឹក​ក្ដៅ​ឧណ្ហ​ៗ​​ ជា​ជំហាន​ដំបូង​ដើម្បី​គ្រប់​គ្រង​បញ្ហា​រឹង​ក​​ឈឺ​ក្បាល​នេះ​បាន យើង​ត្រូវ​ចាប់​អារម្មណ៍​រឿង​រឹង​ក​ជាមុន​សិន​។ ក្នុង​រយៈពេល​៤៨​ទៅ​៧២​ម៉ោង​ដំបូង​នៃ​ការ​ឈឺ​នៅ​ត្រង់​ក យើង​អាច​ប្រើ​ទឹកកក​ស្អំ​នៅ​កន្លែង​ដែល​ឈឺ​ចាប់។ បន្ទាប់​មក​ទៀត​យើង​អាច​សាក​ល្បង​ស្អំ​ទឹក​ក្ដៅ​ឧណ្ហ​ៗ​ម្ដង​វិញ​។ ពេល​យើង​ប្រើ​ទឹក​កក​ ឬ​ទឹក​ក្ដៅ​ឧណ្ហ​ៗ​ស្អំ​លើ​ ក យើង​ក៏​ត្រូវ​ប្រយ័ត្ន​ដល់​ស្បែក​ដែរ​ ដោយ​មិន​ត្រូវ​ស្អំ​ជាប់​រហូត​ទេ ត្រូវ​ដក​ឃ្លា​ខ្លះ ហើយ​មិន​ត្រូវ​ស្អំ​របស់​ទាំង​នេះ​នៅ​លើ​ ក ទាំង​ដែល​យើង​គេង​លក់​នៅ​ដែរ​។ ២. ​ធ្វើ​ចលនា​ ក និង​ក្បាល​ ការ​ធ្វើ​ចលនា​សាច់​ដុំ​នឹង​អាច​ជួយ​បន្ថយ​អាការៈ​រឹង​នៅ​ក​នេះ​បាន និង​ជួយ​សម្រួល​ដល់​បញ្ហា​ឈឺ​ក្បាល​ដោយ​រឹង​ក​នេះ​ដែរ​។ យ៉ាង​ណា យើង​មិន​ត្រូវ​ងាក​ក ឬ​ឱន​ក្បាល​ចុះ​ឡើង​ខ្លាំង​ៗ​ពេក​ទេ អាច​នាំ​ឲ្យ​ឈឺ​ចាប់​។ គ្នា​យើង​គួរ​ងាក​ក ឬ​បែរ​​ក្បាល​ចុះឡើង​តិចៗ​ពី​ម្ខាង​ទៅ​ម្ខាង ឬ​ឡើង​លើ​ចុះ​ក្រោម ទើប​ជា​ការ​ល្អ​។ វិធី​សាស្រ្ត​មួយ​ចំនួន​ទៀត​ជួយ​បន្ធូរការ​រឹង​សាច់​ដុំ​ក​នេះ មាន​ដូច​ជា៖ បង្វិល​ស្មា​​ទៅ​មុខ​ទៅ​ក្រោយ ធ្វើ​ចលនា​ត្រង់​ស្លាប​ប្រចៀវ​ចុះ​ឡើង ឱន​ដាក់​ត្រចៀក​ឲ្យ​ដល់​ស្មា​ចុះឡើង​ថ្នម​ៗ ដូច​គ្នា​ដែរ […]

បញ្ហាខួរក្បាលនិងប្រព័ន្ធប្រសាទផ្សេងទៀត

រោគសញ្ញា​មួយ​​ក្នុង​ចំណោម​រោគសញ្ញា​ទូទៅ​នៃ​ដុំ​សាច់​ខួរក្បាល​ គឺ​​ឈឺ​ក្បាល​ ប៉ុន្តែ​អាការៈ​ឈឺ​ក្បាល​ភាគ​ច្រើន​ក៏​មិនមែន​បណ្ដាល​មក​ពី​ដុំ​សាច់​ទាំង​អស់​ដែរ​។ យ៉ាង​ណា​មិញ គ្នា​យើង​គប្បី​តាមដាន​ឲ្យ​បាន​ដិតដល់​ចំពោះ​រោគ​សញ្ញា​​មួយ​នេះ​។ សម្ពាធ​ក្នុង​ខួរ​ក្បាល​ និង​ដុំ​សាច់​ខួរ​ក្បាល​ ទោះ​បី​ជា​មិន​មែន​​រាល់​ដុំ​សាច់​ខួរក្បាល​ សុទ្ធ​តែ​បណ្ដាល​ឲ្យ​យើង​ឈឺ​ក្បាល​ក៏​ពិត​មែន​ ប៉ុន្តែ​​អ្នក​ដែល​មាន​ដុំ​សាច់​ខួរ​ក្បាល​ចំនួន​ជិត​ពាក់​កណ្ដាល​បាន​ឲ្យ​ដឹង​ថា​ ពួក​គេ​មាន​អាការៈ​ឈឺ​ក្បាល​ នេះ​បើ​យោង​តាម​សមាគម​ដុំ​សាច់​ខួរ​ក្បាល​របស់​អាមេរិក។ ​ដុំ​សាច់​ទាំង​នេះ​អាច​ជា​ដុំ​សាច់​មហារីក​ និង​មិន​មែន​ជា​មហារីក​ ហើយ​ពួក​វា​​អាច​កើត​ឡើង​ស្ទើរ​តែ​គ្រប់​ទី​កន្លែង​នៅ​ក្នុង​ខួរ​ក្បាល​។ រោគសញ្ញា​នៃ​ដុំ​សាច់​ខួរ​ក្បាល​មាន​ភាព​ខុស​គ្នា​ អាស្រ័យ​លើ​ទីតាំង​នៃ​ដុំ​សាច់​។ ការ​ឈឺ​ក្បាល​ និង​អារម្មណ៍​ដទៃ​ទៀត​នៃ​​សម្ពាធ​កើន​ឡើង​ក្នុង​លលាដ៍​ក្បាល អាច​​កើត​ឡើង​ដោយ​សារ​​តែ​ដុំ​សាច់​សង្កត់​លើ​សរសៃ​ប្រសាទ ឬ​ជាលិកា​ ឬ​សារធាតុ​រាវ​ ​នៅ​ជុំវិញ​ខួរ​ក្បាល​។ រោគសញ្ញា​​ព្រមាន​ដែល​យើង​គប្បី​ទៅ​ពិគ្រោះ​យោបល់​ជាមួយ​នឹង​គ្រូពេទ្យ​ភ្លាម​ៗ ឈឺ​ក្បាល​នៅ​ពេល​ព្រឹក​ ហើយ​ការ​ឈឺចាប់​នេះ​​អាច​រំខាន​ដល់​ការ​គេង​ ឈឺ​ក្បាល​ ព្រម​ទាំង​មាន​​ក្អួត​ ឈឺ​ក្បាល​កាន់​តែ​ធ្ងន់ធ្ងរ​ នៅ​ពេល​ដែល​ក្អក​ ឬ​ហាត់​ប្រាណ​ ឈឺ​ក្បាល​នៅ​ពេល​គេង​ ឈឺ​ក្បាល​កាន់​តែ​ខ្លាំង​ទៅ​ៗ​ ឈឺ​ក្បាល​ជាប់​ជា​ប្រចាំ​ អាការៈ​ឈឺ​ក្បាល​នៅ​តែ​បន្ត ទោះ​ប្រើប្រាស់​ថ្នាំ​បំបាត់​ការ​ឈឺ​ចាប់។​ ​​​​​​​សញ្ញា​ព្រមាន​ផ្សេង​ទៀត​ ជា​ទូទៅ អាការៈ​ឈឺ​ក្បាល​ដោយ​សារ​តែ​ដុំ​សាច់​​ខួរ​ក្បាល​ អាច​​អម​ដោយ​រោគសញ្ញា​ប្រព័ន្ធ​ប្រសាទ​​ផ្សេង​ទៀត​ ដូចជា​ស្ពឹក​ ឬ​ឈឺ​ឆៀប​ៗ  បញ្ហា​ភ្នែកចុះ​ខ្សោយ​ ឬ​ពិការ​ផ្នែក​ណា​មួយ​នៃ​រាងកាយ​ ឬ​ពិបាក​យល់​ការ​និយាយ​ជាដើម​ ដែល​​រោគ​សញ្ញា​ទាំង​នេះ​ចាំបាច់​ឲ្យ​យើង​​ត្រូវ​ពិគ្រោះ​យោបល់​ជាមួយ​នឹង​គ្រូពេទ្យ​ភ្លាម​ៗ​។ បន្ថែម​ពី​នេះ ប្រសិនបើ​យើង​មាន​អាការៈ​ឈឺ​ក្បាល​ធ្ងន់ធ្ងរ និង​មាន​រោគសញ្ញា​ជាក់លាក់​ដទៃ​ទៀត​ ដូចជា​​គ្រុន​ក្ដៅ កន្ទួល​រមាស់​ រួយ​ក និង​​វង្វេង​ស្មារតី វា​អាច​ជា​រោគសញ្ញា​នៃ​ការ​ឆ្លង​មេរោគ​ធ្ងន់ធ្ងរ​ដូចជា​ការ​រលាក​ស្រោម​ខួរ​។ នេះ​បើ​យោង​តាម​មូលនិធិ​ស្រាវជ្រាវ​ជំងឺ​រលាក​ស្រោម​ខួរ​។

បញ្ហាខួរក្បាលនិងប្រព័ន្ធប្រសាទផ្សេងទៀត

ការ​ថែទាំ​សុខភាព​ខួរ​ក្បាល​ឲ្យ​បាន​ល្អ ​ជា​រឿង​ចាំបាច់​ដែល​គ្នា​យើង​​​មិន​គួរ​ធ្វេសប្រហែស​ឡើយ​។​ ពិត​ណាស់​ ទម្លាប់​មិន​ល្អ​ អាច​ធ្វើ​ឲ្យ​ខួរ​ក្បាល​ចុះ​ខ្សោយ​ ការ​ចងចាំ​មិន​ល្អ ព្រម​ទាំង​អាច​​បង្ក​ជា​ជំងឺ​វង្វេងវង្វាន់​​នៅ​ពេល​ដែល​យើង​មាន​វ័យ​កាន់​តែ​ចាស់​ថែម​ទៀត​ផង​។ ដូច្នេះ​ហើយ​ ដើម្បី​​​ជួយ​ឲ្យ​មុខងារ​ខួរ​ក្បាល​ដំណើរការ​​ល្អ​ប្រសើរ​ គ្នា​យើង​គប្បី​ជៀសវាង​ទម្លាប់​មិន​ល្អ​មួយ​ចំនួន​​​នេះ​។ ១. អង្គុយ​ពេញ​មួយ​ថ្ងៃ​ ពិត​ណាស់​ ការ​អង្គុយ​ពេញ​មួយ​ថ្ងៃ​អាច​​ប៉ះពាល់​ដល់​សុខភាព​ទាំង​មូល​ រួម​ទាំង​​ខួរ​ក្បាល​ផង​ដែរ​។ នៅ​ពេល​ដែល​យើង​ធ្វើ​ចលនា​ សរសៃ​ឈាម​ខួរ​ក្បាល​នឹង​បើក​ ដែល​នាំ​ឲ្យ​មាន​លំហូរ​ឈាម​​ទៅ​ចិញ្ចឹម​​​កោសិកា​ប្រសាទ​ ។ ម្យ៉ាង​វិញ​ទៀត សកម្មភាព​រាងកាយ​បង្កើន​លំហូរ​ឈាម​ និង​ដឹកនាំ​អុកស៊ីសែន​ និង​សារធាតុ​ចិញ្ចឹម​សំខាន់​ៗ​ទៅ​កាន់​ខួរ​ក្បាល​។ បន្ថែម​ពី​នេះ វា​ជួយ​បង្កើន​អារម្មណ៍ និង​កាត់បន្ថយ​ស្រ្តេស ដែល​ផ្ដល់​អត្ថប្រយោជន៍​ដល់​សុខភាព​ខួរ​ក្បាល​។ ហេតុ​នេះ​ហើយ​ គ្នា​យើង​គប្បី​ធ្វើ​ចលនា​ឲ្យ​បាន​ច្រើន​ ក៏​ដូចជា​ធ្វើ​លំហាត់​ប្រាណ​យ៉ាង​ហោច​ណាស់​១៥០​នាទី​ក្នុង​មួយ​សប្ដាហ៍​។ ២. មិន​សូវ​ចូលរួម​ក្នុង​សង្គម​ ការ​ខកខាន​ក្នុង​ការ​ចូលរួម​ក្នុង​សង្គម​ អាច​ជា​ការ​បំផ្លាញ​ខួរ​ក្បាល​របស់​យើង​ដូច​គ្នា។​ ជាក់​ស្ដែង ភាព​ឯកោ​​ត្រូវ​បាន​ផ្សារ​ភ្ជាប់​ទៅ​នឹង​ជំងឺ​បាក់​ទឹក​ចិត្ត​ ហើយ​វា​ក៏​អាច​​នាំ​ឲ្យ​ការ​យល់​ដឹង​របស់​យើង​ចុះ​ខ្សោយ​។ យោង​តាម​ការ​សិក្សា​មួយ​បាន​បង្ហាញ​ថា ​អ្នក​​ដែល​មិន​សូវ​ចូលរួម​ក្នុង​សង្គម​​អាច​វិវត្ត​ទៅ​ជា​ជំងឺ​វង្វេងវង្វាន់​។ ៣. ស្តាប់​តន្ត្រី​ឮខ្លាំង​ៗ​ ​​ជាមួយ​គ្នា​នេះ​ដែរ​ ការ​ស្ដាប់​ចម្រៀង​ឮ​ៗ​ក៏​អាច​ប៉ះពាល់​ដល់​ខួរ​ក្បាល​របស់​យើង ពីព្រោះ​វា​អាច​ផ្លាស់ប្ដូរ​​របៀប​ដែល​ខួរ​ក្បាល​ដំណើរការ​ ការ​និយាយ នេះ​បើ​យោង​តាម​ការ​សិក្សា​​មួយ​ទៅ​លើ​សត្វ​។ ក្រុម​អ្នក​ស្រាវជ្រាវ​បាន​សម្គាល់​ថា​ការ​​បាត់បង់​សោតវិញ្ញាណ​​អាច​ជះ​ឥទ្ធិពល​មិន​ល្អ​ដល់​ការ​យល់​ដឹង​របស់​ខួរ​ក្បាល​ចំពោះ​សំឡេង​​ផ្សេង​ៗ​។ ៤. គេង​មិន​គ្រប់គ្រាន់​ ការ​គេង​មិន​គ្រប់គ្រាន់​ក៏​​​អាច​ប៉ះពាល់​ដល់​ខួរ​ក្បាល​របស់​យើង។ យោង​តាម​ការ​សិក្សា​មួយ​បាន​​​បង្ហាញ​ថា ការ​គេង​មាន​ឥទ្ធិពល​លើ​​ការ​យល់​ដឹង​​ រួម​ទាំង​​ការ​ចងចាំ​ ការ​ដោះស្រាយ​បញ្ហា​ និង​ជំនាញ​ទំនាក់ទំនង​។ ​សម្រាប់​អ្នក​ដែល​គេង​បាន​តិច​ជាង​៧​ម៉ោង​ ឬ​ច្រើន​ជាង​៨​ម៉ោង​ក្នុង​មួយ​យប់​ ​អាច​ប្រឈម​នឹង​ការ​ធ្លាក់​ចុះ​នៃ​មុខងារ​ខួរ​ក្បាល​។ ៥. ជក់​បារី​ ជំងឺ​មហារីក​ ជំងឺ​បេះដូង​ ក៏​ដូចជា​ជំងឺ​សួត​​សុទ្ធ​តែ​មាន​ការ​ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​ការ​ជក់បារី​។ ការ​ជក់​បារី​បំផ្លាញ​ស្រទាប់​សរសៃ​ឈាម និង​អាច​បណ្ដាល​ឲ្យ​សរសៃ​ឈាម​រួម​តូច […]

ខួរក្បាលនិងប្រព័ន្ធប្រសាទ

ជា​ការ​ពិត​ណាស់​មាន​មនុស្ស​ជា​ច្រើន​មាន​ការ​ព្រួយ​បារម្ភ​អំពី​ការ​ភ្លេច​ភ្លាំង។ គ្នា​យើង​មួយ​ចំនួន​តែង​តែ​គិត​ថា​ការ​ភ្លេច​ភ្លាំង​គឺ​ជា​សញ្ញា​ដំបូង​នៃ​ជំងឺ​វង្វេង។ ប៉ុន្តែ​មិន​មែន​មនុស្ស​ទាំង​អស់​ដែល​មាន​បញ្ហា​ការ​ចង​ចាំ​មាន​ជំងឺ​វង្វេង​នោះ​ទេ។ មាន​មូល​ហេតុ​ផ្សេង​ទៀត​ដែល​អាច​ទាក់​ទង​និង​ការ​ចង​ចាំ​រួម​ទាំង​បញ្ហា​មួយ​ចំនួន​បញ្ចូល​ទាំង​វ័យ​ចំ​ណាស់​ ស្ថាន​ភាព​សុខភាព ​បញ្ហា​ផ្លូវ​ចិត្ត​ឬ​ជំងឺ​វង្វេង​ប្រភេទ​ផ្សេង​ទៀត។ រោគ​សញ្ញា ចំពោះ​ការ​បាត់​បង់​ការ​ចង​ចាំ ឬភេ្លចេ​ភ្លាំង​​ គឺ​ជា​រោគ​សញ្ញា​សំខាន់​នៃ​ជំងឺ​វង្វេង។ ​រោគ​សញ្ញា​ដំបូង​រួម​មាន ពិបាក​ក្នុង​ការ​ចង​ចាំ​ហេតុការណ៍​ថ្មីៗ​ ឬ​ការ​សន្ទនា។ នៅ​ពេល​ដែល​ជំងឺ​នោះ​វិវដ្ត​ ការ​ចង​ចាំ​អាច​នឹង​អន់​ថយ​កាន់​តែ​អាក្រក់​ទៅៗ ហើយ​រោគ​សញ្ញា​ដទៃ​ទៀត​ក៏​វិវដ្ត​ដែរ។ អ្នក​ដែល​មាន​ជំងឺ​វង្វេង​អាច៖ ធ្វើ​ការ​ចោទ​សួរ​នូវ​សំណួរ​ដដែល​ម្ដង​ហើយ​ម្ដង​ទៀត ភ្លេច​ការ​សន្ទនា​ ការ​ណាត់​ជួប​ ឬ​ព្រឹត្តិការណ៍​ផ្សេងៗ​ វង្វេង​នៅ​កន្លែង​ដែល​ធ្លាប់​ស្គាល់ ភ្លេច​ឈ្មោះ​សមាជិក​ក្នុង​គ្រួសារ​ និង​វត្ថុ​ប្រើ​ប្រាស់​ប្រចាំ​ថ្ងៃ អាច​មាន​បញ្ហា​ក្នុង​ការ​ស្វែង​រក​ពាក្យ​ត្រឹម​ត្រូវ​ដើម្បី​កំណត់​អត្ត​សញ្ញាណ​វត្ថុ ការ​បង្ហាញ​គំនិត ​ឬ​ការ​ចូល​រួម​ក្នុង​ការ​សន្ទនា។ នៅ​ពេល​ដែលយើង​​កើត​មាន​ជំងឺ​វង្វេង​ វា​អាច​ប៉ះ​ពាល់​ដល់​អារម្មណ៍​ និង​អាកប្បកិរិយា។ បញ្ហា​អាច​មាន​ដូច​ខាង​ក្រោម៖ ជំងឺ​បាក់​ទឹក​ចិត្ត ភាព​ស្រពិច​ស្រពិល ការ​ប្រែ​ប្រួល​អារម្មណ៍ ការ​មិន​ទុក​ចិត្ត​លើ​អ្នក​ដទៃ ឆាប់​ខឹង ការ​ផ្លាស់​ប្ដូរ​ទម្លាប់​គេង មាន​ការ​ភ័ន្ត​ច្រឡំ​ និង​បាត់បង់​ជំនឿ​លើ​អ្វី​មួយ វិធី​បង្ការ​ ឬ​ការពារ​ពី​ជំងឺ​វង្វេង ចំពោះ​ជំងឺ​វង្វេង​គឺ​ជា​បញ្ហា​សុខភាព​មួយ​​ដែល​មិន​​អាច​បង្ការ​​បាន​​នោះ​ទេ។ ប៉ុន្តែ​មាន​ភស្តុតាង​មួយ​ចំនួន​បង្ហាញ​ថា​ការ​ផ្លាស់​ប្ដូរ​របប​អាហារ​ ការ​ធ្វើ​លំហាត់​ប្រាណ ក៏​អាច​បន្ថយ​ហានិភ័យ​នៃ​ការ​វិវដ្ត​ទៅ​ជា​ជំងឺ​នេះ ​និង​ជំងឺ​ដទៃ​ទៀត​ដែល​បណ្ដាល​ឱ្យ​មាន​ជំងឺ​វង្វេង​ដែរ។ ជម្រើស​នៃ​របៀប​រស់​នៅ​ដែល​មាន​សុខភាព​ល្អ​​អាច​កាត់​បន្ថយ​ហានិភ័យ​នៃ​ការ​ភ្លេច​ភ្លាំង​រួម​មាន៖ ធ្វើ​លំហាត់​ប្រាណ​ឱ្យ​បាន​ទៀង​ទាត់ ការ​ទទួល​ទាន​អាហារ​​មាន​សុខភាព​ល្អ​ និង​អាហារ​ដែល​មាន​ជាតិ​ខ្លាញ់​ទាប​ អនុវត្ត​តាម​ការ​ណែនាំ​នៃ​ការ​ព្យាបាល​ដើម្បី​គ្រប់​គ្រង​ជំងឺ​លើស​ឈាម​ ទឹកនោមផ្អែម​ និង​កូលេស្តេរ៉ូល​ខ្ពស់ ប្រសិន​បើគ្នា​យើង​​ជក់​បារី​ គួរ​សុំ​​ការ​ណែ​នាំ​ពី​គ្រូពេទ្យ​ដើម្បី​រក​វិធី​ផ្ដាច់​បារី​ ពេល​ណា​ត្រូវ​ទៅ​ជួប​គ្រូពេទ្យ បញ្ហា​សុខ​ភាព​មួយ​ចំនួន ទាំងអាចព្យាបាលបាន​ក្ដី គឺ​សុទ្ធ​តែ​អាចធ្វើ​ឲ្យ​យើង​ភ្លេច​ភ្លាំង ឬ​មាន​ជំងឺ​បាត់​បង់​ការ​ចង​ចាំ​។ បើ​សិន​ជា​គ្នា​យើង មាន​កង្វល់​ពី​បញ្ហា​ពិបាក​គិត ឬ​ភ្លេច​ភ្លាំង គួរ​ពិគ្រោះ​ជាមួយ​គ្រូពេទ្យ ដើម្បី​បាន​ការ​ធ្វើ​រោគ​វិនិវច្ឆ័យ និង​ការ​ព្យាបាល​ត្រឹម​ត្រូវ​។

ខួរក្បាលនិងប្រព័ន្ធប្រសាទ

តាមពិត​ការ​ឈឺ​ក្បាល​ធម្មតា និង​ឈឺ​ក្បាល​ប្រកាំង ​គឺជា​ជំងឺ ២ ខុស​ពីគ្នា ថ្វីត្បិតតែ​​សុទ្ធ​តែ​ធ្វើ​ឱ្យ​យើង​ឈឺក្បាល​ដូចគ្នា។ ភាគច្រើន​យើង​មិន​ដឹង​ថា​​ឈឺក្បាល​ប្រកាំង​ទេ ដោយ​គិត​ថា​គ្រាន់​តែ​ឈឺ​ក្បាល​ធម្មតា​ប៉ុណ្ណោះ។ ឱសថការី​ ហម​ សេង​ហុង ​បានពន្យល់​ពី​លក្ខណៈ​ខុសគ្នា​មួយ​ចំ​នួន​រវាង​ការ​ឈឺ​ក្បាល​ធម្មតា និង​ការ​ឈឺ​ក្បាល​ប្រកាំង​ដូច​ខាង​ក្រោម​​៖ ១. ឈឺ​ក្បាល​ធម្មតា ការ​ឈឺ​ក្បាល​ធម្មតា​មាន​សណ្ឋាន​ខុសៗគ្នា​ដូចជា ការ​ឈឺក្បាល​នៅ​ថ្ងាស​ខាង​មុខ​ដោយ​សារ​ស្រ្តេស​ គឺ​ឈឺ​ណែន​ពេញ​ខួរក្បាល​ខាងមុខ ការ​ឈឺ​ក្បាល​ចុក​រួយ​បែក​ពី​លើ​ក្បាល​រហូតដល់​ខាងក្រោយ​ ដោយសារ​តង់ស្យុង​សម្ពាធ​​ឈាម​​ខ្ពស់​ឡើង​ខ្ពស់។ ២. ឈឺ​ក្បាល​ប្រកាំង ​ការ​ឈឺ​ក្បាល​ប្រកាំង​គឺ​មាន​លក្ខណៈ​ចុក​ពើត​ៗ​​ចំហៀង​ក្បាល​ខាង​ធ្វេង ឬ​​ខាង​ស្តាំ​ នៅ​ប្លុក​គ្រាប់ភ្នែក ​នៅ​ខាង​ក្រោយ​គ្រាប់ភ្នែក ឬ​អាច​ដល់​ត្រចៀក ហើយ​ពេល​ខ្លះ​ចុក​​ខ្លាំង​គឺ​ឈឺក្បាល​ទាំង​សង​ខាង​តែ​ម្តង។ ការ​ឈឺ​ក្បាល​ប្រកាំង​ គឺ​ឈឺ​ដូច​ដាក់ខែ ឬ​ដាក់​ពេល​ ដល់ពេល​ណា​ត្រូវ​ឈឺ​ គឺ​​ឈឺ​របៀប​ដូច​រៀបរាប់​ខាងលើ​​។ ការ​ឈឺ​ក្បាល​ប្រកាំង​ដែល​មាន​លក្ខណៈ​មធ្យម ​គឺ​មាន​រយៈ​ពេល ៣០​នាទី ឯ​ការ​ឈឺ​ក្បាល​ប្រកាំង​ដែល​មាន​លក្ខណៈ​ធ្ងន់ធ្ងរ​អាច​មាន​រយៈ​ពេល​រហូតដល់​ទៅ ៣ ថ្ងៃ។ អ្នក​ជំងឺ​អាច​មាន​អារម្មណ៍​ចង់​ក្អួត ឬ​ក្អួត​តែ​ម្តង ។ ហេតុអ្វី​បានជា​យើង​ឈឺក្បាល​ប្រកាំង? មូលហេតុ​ដែល​ធ្វើ​ឱ្យ​ឈឺ​ក្បាល​ប្រកាំង​មាន​ច្រើន​កត្តា​ដូចជា៖ ការ​ស្ថិត​នៅ​ក្រោម​កម្ដៅ​ថ្ងៃ​យូរ​ពេក ការ​គិត​ច្រើន ការ​ធ្វើការ​ច្រើន ការហាត់​កីឡា​ខ្លាំង​ពេក ការ​មើល​អេក្រង់​​កុំព្យូទ័រ ឬ​ទូរស័ព្ទ​យូរ​​ ​កត្តា​អាហារ កត្តា​ហ្សែន ហេតុអ្វី​បាន​ជា​ស្ត្រី​ឈឺ​ក្បាល​ប្រកាំង​ច្រើន​ជាង​បុរស? ស្ត្រី​ឈឺ​ក្បាល​ប្រកាំង​ច្រើន​ជាង​បុរស​គឺ​ដោយ​សារ​តែ៖​ កត្តា​អ័រម៉ូន៖ នៅ​ពេល​ដែល​អ័រម៉ូន​ភេទ​ស្ត្រី​ឡើង​ខ្ពស់ អាច​ឈឺក្បាល​ប្រកាំង។ ភាព​ហត់នឿយ៖ ពេល​ស្ត្រី​ធ្វើ​ការ​​ច្រើន ​អាច​ហត់ អស់កម្លាំង​ក៏​ធ្វើ​ឱ្យ​ឈឺ​ក្បាល​ប្រកាំង​ដែរ។ សុខភាព​ស្ត្រី​ខ្សោយ​ជាង​បុរស៖ បុរស​រឹង​ប៉ឹង​ជាង​ស្ត្រី ដូច្នេះ​បុរស​អាច​សុំា​នឹង​ការ​ឈឺក្បាល​ប្រកាំង​បាន។ ​ឈឺ​ក្បាល​ប្រកាំង​អាច​ព្យាបាល​បានទេ? ការ​ឈឺក្បាល​ប្រកាំង​មិន​អាច​ជា​ដាច់​ទេ ប៉ុន្តែ​យើង​អាច​ចៀសវាង​បាន។ កា​រព្យា​បាល​ដែល​មាន​ប្រសិទ្ធភាព​គឺ​ការ​ការពារ​ខ្លួន។ មូលហេតុ​ដែល​ធ្វើ​ឱ្យ​មនុស្ស​ម្នាក់ៗ​ឈឺក្បាល​ប្រកាំង​គឺ​ខុស​ៗគ្នា​ដូច​បាន​រៀបរាប់​ខាងលើ ដូច្នេះ​បើ​យើង​គិត​ថា​យើង​ជិត​ឈឺ​ក្បាល​ប្រកាំង​ហើយ យើង​ត្រូវ​បញ្ឈប់​សកម្មភាព​ដែល​យើង​កំពុង​ធ្វើ​ភា្លម រួចឈ្លី​នៅ​ត្រង់​ក ឬ​ត្រង់​​កន្លែង​ឈឺ។ បន្ទាប់​មក​ទៅ​រក​កន្លែង​សម្រាក​ដែល​មាន​អុក​ស៊ី​សែន​គ្រប់​គ្រាន់ ស្ងាត់ និង​ងងឹត​ដើម្បី​ឱ្យ​ភ្នែក​យើង​កុំ​មាន​សកម្មភាព​តទៅទៀត។ […]